11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları – Hisar Yayınları Sayfa 107
Metin Analizi – Descartes’ın Bilgi ve Varlık Anlayışı
Soru 1: 1 numaralı metinde Descartes’ın bilgi anlayışında “kuşku”nun işlevi nedir?
Kısa Cevap: Kuşku, gerçeğe ulaşmak için kullanılan temel bir yöntemdir. Yanlış ve temelsiz bilgileri ayıklamayı sağlar.
Ayrıntılı Cevap: Descartes’a göre insanlar çoğu zaman duyularına dayanarak hatalı yargılarda bulunabilir. Bu nedenle kesin bilgiye ulaşmak isteyen kişi, doğruluğundan en küçük şüphe duyulan her bilgiyi sorgulamalıdır. Buradaki kuşku, kararsızlık değil; bilgiyi sağlam temellere oturtmayı amaçlayan bilinçli bir düşünme yöntemidir.
Soru 2: 2 numaralı metinde Descartes’a göre doğru bilgiye ulaşmada aklın önemi nedir?
Kısa Cevap: Doğru bilgiye ulaşmanın temeli akıldır. Düşünme eylemi, varlığın en kesin kanıtıdır.
Ayrıntılı Cevap: Descartes, her şeyden kuşku duyulabileceğini ancak düşünme eyleminden kuşku duyulamayacağını savunur. Çünkü kuşku bile bir düşünme biçimidir. Bu düşünceden hareketle ulaştığı “Düşünüyorum, öyleyse varım.” sonucu, aklın kesin bilgiye ulaşmadaki gücünü gösterir. Böylece akıl, bilginin en güvenilir kaynağı olarak kabul edilir.
Soru 3: 3 numaralı metne göre Descartes’ın varlık anlayışı nasıl açıklanabilir?
Kısa Cevap: Tanrı maddesel değildir ve kusursuzdur. Maddi varlıklardan farklı bir varlık alanına sahiptir.
Ayrıntılı Cevap: Metinde cismin özelliği olarak uzamlı olma ve parçalanabilirlik vurgulanır. Bu özellikler eksiklik göstergesi sayıldığından, Tanrı’nın cisim olamayacağı sonucuna ulaşılır. Descartes’a göre Tanrı; sınırsız, kusursuz ve maddesel olmayan bir varlıktır. Aynı zamanda tüm varlıkların temel nedeni olarak varlık anlayışının merkezinde yer alır.