11. sınıf felsefe 1. dönem 1. yazılı soruları ve cevapları, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin öğrenme çıktılarıyla ilişkili özgün hazırlık sorularından oluşmaktadır. Çalışmada Çevre Sorunları ve Felsefe ile Teknoloji ve Hayat konuları; olay yorumlama, görüş karşılaştırma, argüman çözümleme ve gerekçeli metin oluşturma yoluyla ele alınmaktadır.
Kapsam: İlk yedi soru çevreyle ilgili felsefi problemler ve çevre etiğine, son üç soru teknolojinin hayata etkilerine yöneliktir. Bu çalışma belirli bir MEB senaryosunun birebir sınavı değildir. Yazılınızın kapsamını öğretmeninizin duyurduğu konular ve okulunuzda uygulanan konu-soru dağılımı belirler.
11. Sınıf Felsefe 1. Dönem 1. Yazılıya Hazırlık
Soruları önce cevaplara bakmadan çözün. Ardından cevaplarınızı kavram doğruluğu, gerekçe, örnek ve tutarlılık bakımından kontrol edin. Kişisel değerlendirme sorularında farklı görüşler savunulabilir; önemli olan görüşün soruyla ilişkili ve gerekçeli olmasıdır.
Çevre Sorunları ve Felsefe Soruları
1. Çevre Sorununun Felsefi Boyutu
Soru: Bir fabrikanın atıkları, çevredeki su kaynaklarını kirletmektedir. Araştırmacılar kirliliğin miktarını ve canlılara etkisini ölçmektedir. Bu olayla ilgili bilimsel araştırmadan farklı olarak sorulabilecek iki felsefi soru yazınız. Sorularınızın neden felsefi olduğunu açıklayınız.
Kısa Örnek Cevap: “Ekonomik kazanç için diğer canlılara zarar vermek doğru mudur?” ve “Kirliliğin giderilmesinde kimler sorumluluk üstlenmelidir?” sorulabilir. Bunlar değer, ahlak ve sorumluluk hakkında sorulardır.
Detaylı Örnek Cevap: Bilimsel araştırma kirliliğin nedenini, miktarını ve etkilerini belirler. Felsefi sorgulama ise hangi davranışın doğru olduğu, doğanın nasıl değerlendirilmesi gerektiği ve sorumluluğun nasıl paylaşılacağı üzerinde durur. Bu nedenle örnek sorular yalnızca ölçülebilir sonuçlara değil, bu sonuçlar karşısında nasıl davranılması gerektiğine yöneliktir.
Kısa Örnek Cevap: “Ekonomik kazanç için diğer canlılara zarar vermek doğru mudur?” ve “Kirliliğin giderilmesinde kimler sorumluluk üstlenmelidir?” sorulabilir. Bunlar değer, ahlak ve sorumluluk hakkında sorulardır.
Detaylı Örnek Cevap: Bilimsel araştırma kirliliğin nedenini, miktarını ve etkilerini belirler. Felsefi sorgulama ise hangi davranışın doğru olduğu, doğanın nasıl değerlendirilmesi gerektiği ve sorumluluğun nasıl paylaşılacağı üzerinde durur. Bu nedenle örnek sorular yalnızca ölçülebilir sonuçlara değil, bu sonuçlar karşısında nasıl davranılması gerektiğine yöneliktir.
2. Çevre Etiği Yaklaşımlarını Karşılaştırma
Soru: Bir ormanın korunması için üç görüş ileri sürülmektedir: A: “İnsanlara temiz hava ve dinlenme imkânı sağladığı için korunmalıdır.” B: “Ormandaki canlıların insanlara yararlarından bağımsız bir değeri vardır.” C: “Canlılar, su ve toprak arasındaki ilişkilerle birlikte ormanın bütünlüğü korunmalıdır.” Bu görüşleri çevre etiği yaklaşımlarıyla eşleştiriniz ve temel farklarını açıklayınız.
Kısa Cevap: A: İnsan merkezci, B: Canlı merkezci, C: Çevre merkezci yaklaşım.
Detaylı Cevap: A görüşünde koruma gerekçesi insan yararıdır. B görüşünde canlıların kendi değerleri öne çıkar. C görüşünde ise yalnızca tek tek canlılar değil, canlı ve cansız unsurlar arasındaki ilişkiler ve ekosistemin bütünlüğü önemsenir.
Kısa Cevap: A: İnsan merkezci, B: Canlı merkezci, C: Çevre merkezci yaklaşım.
Detaylı Cevap: A görüşünde koruma gerekçesi insan yararıdır. B görüşünde canlıların kendi değerleri öne çıkar. C görüşünde ise yalnızca tek tek canlılar değil, canlı ve cansız unsurlar arasındaki ilişkiler ve ekosistemin bütünlüğü önemsenir.
3. İhtiyaç ile Sınırsız Kullanımı Ayırt Etme
Soru: Bir yerleşim yerinde konut ihtiyacını karşılamak için doğal bir alanın yapılaşmaya açılması önerilmektedir. Bir kişi, “İnsanların ihtiyacı varsa doğanın nasıl etkileneceğini düşünmeye gerek yoktur.” demektedir. Bu görüşü değerlendiriniz ve farklı ihtiyaçların birlikte gözetilebileceği bir öneri sununuz.
Kısa Örnek Cevap: Konut ihtiyacı önemlidir; ancak doğal çevre üzerindeki sonuçların göz ardı edilmesini haklı çıkarmaz. Daha az zarar veren yer ve yapılaşma seçenekleri araştırılmalıdır.
Detaylı Örnek Cevap: İnsan ihtiyaçlarını karşılamak ile doğaya sınırsız müdahalede bulunmak aynı değildir. Yaşam alanlarının kaybı, diğer canlıları ve gelecekteki çevre koşullarını etkileyebilir. Bu nedenle mevcut yapıların değerlendirilmesi, alternatif alanların incelenmesi ve doğal yaşamı koruyan bir plan hazırlanması gibi seçenekler tartışılmalıdır.
Kısa Örnek Cevap: Konut ihtiyacı önemlidir; ancak doğal çevre üzerindeki sonuçların göz ardı edilmesini haklı çıkarmaz. Daha az zarar veren yer ve yapılaşma seçenekleri araştırılmalıdır.
Detaylı Örnek Cevap: İnsan ihtiyaçlarını karşılamak ile doğaya sınırsız müdahalede bulunmak aynı değildir. Yaşam alanlarının kaybı, diğer canlıları ve gelecekteki çevre koşullarını etkileyebilir. Bu nedenle mevcut yapıların değerlendirilmesi, alternatif alanların incelenmesi ve doğal yaşamı koruyan bir plan hazırlanması gibi seçenekler tartışılmalıdır.
4. Bir Argümanın Öncüllerini ve Sonucunu Belirleme
Soru: “Gelecek kuşaklar da temiz suya ihtiyaç duyacaktır. Bugünkü gereksiz su tüketimi, onların suya erişim imkânlarını azaltabilir. Bu nedenle su kullanımında israftan kaçınmalıyız.” argümanının öncüllerini ve sonucunu yazınız. Sonucun öncüllerle ilişkisini açıklayınız.
Kısa Cevap: Öncüller: Gelecek kuşakların temiz suya ihtiyaç duyması ve bugünkü israfın onların imkânlarını azaltabilmesi. Sonuç: Su israfından kaçınmalıyız.
Detaylı Cevap: İlk iki cümle, son cümlede savunulan davranışın gerekçelerini oluşturur. Argüman, gelecek kuşakların ihtiyaçlarını gözetmemiz gerektiği kabulüne dayanır. Bu kabul ile öncüller birlikte düşünüldüğünde israftan kaçınma sonucu desteklenmektedir.
Kısa Cevap: Öncüller: Gelecek kuşakların temiz suya ihtiyaç duyması ve bugünkü israfın onların imkânlarını azaltabilmesi. Sonuç: Su israfından kaçınmalıyız.
Detaylı Cevap: İlk iki cümle, son cümlede savunulan davranışın gerekçelerini oluşturur. Argüman, gelecek kuşakların ihtiyaçlarını gözetmemiz gerektiği kabulüne dayanır. Bu kabul ile öncüller birlikte düşünüldüğünde israftan kaçınma sonucu desteklenmektedir.
5. Bir Yaklaşımın Güçlü ve Sınırlı Yönlerini Değerlendirme
Soru: “Doğayı korumalıyız; çünkü doğanın zarar görmesi insanların sağlığını ve yaşamını tehdit eder.” görüşü hangi çevre etiği yaklaşımıyla ilişkilidir? Görüşün güçlü bir yönünü ve sınırlı kalabilecek bir yönünü açıklayınız.
Kısa Cevap: İnsan merkezci yaklaşımla ilişkilidir. İnsanların korunması için anlaşılır bir gerekçe sunar; ancak doğanın insan yararından bağımsız değerini geri planda bırakabilir.
Detaylı Örnek Cevap: Görüşün güçlü yönü, çevreyi korumayla insan sağlığı arasındaki bağı göstermesidir. Sınırlı yönü ise insanlara doğrudan yararı görülmeyen canlı veya alanların korunmasını gerekçelendirmekte yetersiz kalabilmesidir. Canlıların kendi değeri ve ekosistemin bütünlüğü de değerlendirmeye katılabilir.
Kısa Cevap: İnsan merkezci yaklaşımla ilişkilidir. İnsanların korunması için anlaşılır bir gerekçe sunar; ancak doğanın insan yararından bağımsız değerini geri planda bırakabilir.
Detaylı Örnek Cevap: Görüşün güçlü yönü, çevreyi korumayla insan sağlığı arasındaki bağı göstermesidir. Sınırlı yönü ise insanlara doğrudan yararı görülmeyen canlı veya alanların korunmasını gerekçelendirmekte yetersiz kalabilmesidir. Canlıların kendi değeri ve ekosistemin bütünlüğü de değerlendirmeye katılabilir.
6. Sürdürülebilirlik İçin Çözüm Önerisi Oluşturma
Soru: Bir okulda musluklar açık bırakılmakta ve kullanılabilir kâğıtlar çöpe atılmaktadır. Bu durumu sürdürülebilirlik açısından değerlendiriniz. İki çözüm önerisi yazınız ve önerilerinizin gerekçelerini açıklayınız.
Kısa Örnek Cevap: Gereksiz tüketim kaynak kaybına yol açar. Su israfını önleyici kontrol yapılmalı ve kâğıtlar yeniden kullanılmalıdır.
Detaylı Örnek Cevap: Sürdürülebilirlik, bugünkü ihtiyaçlar karşılanırken gelecekteki ihtiyaçları karşılama imkânlarının korunmasını gerektirir. Muslukların kontrol edilmesi önlenebilir su kayıplarını azaltır. Kâğıtların boş yüzlerinin kullanılması ve uygun atıkların geri dönüşüme ayrılması da gereksiz kaynak tüketimini azaltmaya katkı sağlar.
Kısa Örnek Cevap: Gereksiz tüketim kaynak kaybına yol açar. Su israfını önleyici kontrol yapılmalı ve kâğıtlar yeniden kullanılmalıdır.
Detaylı Örnek Cevap: Sürdürülebilirlik, bugünkü ihtiyaçlar karşılanırken gelecekteki ihtiyaçları karşılama imkânlarının korunmasını gerektirir. Muslukların kontrol edilmesi önlenebilir su kayıplarını azaltır. Kâğıtların boş yüzlerinin kullanılması ve uygun atıkların geri dönüşüme ayrılması da gereksiz kaynak tüketimini azaltmaya katkı sağlar.
7. Kısa Felsefi Metin Yazma
Soru: “İnsan, doğaya yalnızca kendisine yararlı olduğu için mi değer vermelidir?” sorusuna ilişkin 4–5 cümlelik bir metin yazınız. Metninizde görüşünüzü, gerekçenizi ve bir örneği belirtiniz.
Kısa Örnek Cevap: Doğanın değeri yalnızca insan yararıyla sınırlandırılmamalıdır. Canlıların kendi yaşamları ve ekosistemdeki ilişkiler de gözetilmelidir.
Örnek Felsefi Metin: Doğaya yalnızca insanlara yarar sağladığı için değer verilmemelidir. İnsan dışındaki canlıların da kendi yaşamları vardır ve bu yaşamlar ahlaki değerlendirmede önem taşır. Ayrıca doğadaki canlı ve cansız unsurlar birbirine bağlıdır. Örneğin insanlara doğrudan yararı bilinmeyen bir canlının yaşam alanını korumak, ekosistemdeki ilişkileri gözetmek bakımından değerlidir. Bu nedenle insan ihtiyaçlarıyla birlikte diğer canlılar ve çevresel bütünlük de dikkate alınmalıdır.
Kısa Örnek Cevap: Doğanın değeri yalnızca insan yararıyla sınırlandırılmamalıdır. Canlıların kendi yaşamları ve ekosistemdeki ilişkiler de gözetilmelidir.
Örnek Felsefi Metin: Doğaya yalnızca insanlara yarar sağladığı için değer verilmemelidir. İnsan dışındaki canlıların da kendi yaşamları vardır ve bu yaşamlar ahlaki değerlendirmede önem taşır. Ayrıca doğadaki canlı ve cansız unsurlar birbirine bağlıdır. Örneğin insanlara doğrudan yararı bilinmeyen bir canlının yaşam alanını korumak, ekosistemdeki ilişkileri gözetmek bakımından değerlidir. Bu nedenle insan ihtiyaçlarıyla birlikte diğer canlılar ve çevresel bütünlük de dikkate alınmalıdır.
Teknoloji ve Hayat Soruları
8. Teknolojinin Etkilerini Birlikte Değerlendirme
Soru: Bir öğrenci dijital kaynaklarla derslerine çalışmakta, ancak bildirimler nedeniyle sık sık çalışmasını bölmektedir. Bu olayda teknolojinin olumlu ve olumsuz etkilerini açıklayınız. Öğrenciye gerekçeli bir kullanım önerisi sununuz.
Kısa Örnek Cevap: Teknoloji bilgiye erişimi kolaylaştırmakta, bildirimler ise dikkati bölmektedir. Çalışma sırasında gereksiz bildirimler kapatılmalıdır.
Detaylı Örnek Cevap: Aynı araç hem öğrenmeyi destekleyebilir hem de çalışma sürecini aksatabilir. Bu nedenle değerlendirme yalnızca aracın varlığına değil, kullanım biçimine de dayanmalıdır. Bildirimleri sınırlamak ve çalışma amacına uygun kaynakları kullanmak, teknolojinin öğrenmeye hizmet etmesini sağlar.
Kısa Örnek Cevap: Teknoloji bilgiye erişimi kolaylaştırmakta, bildirimler ise dikkati bölmektedir. Çalışma sırasında gereksiz bildirimler kapatılmalıdır.
Detaylı Örnek Cevap: Aynı araç hem öğrenmeyi destekleyebilir hem de çalışma sürecini aksatabilir. Bu nedenle değerlendirme yalnızca aracın varlığına değil, kullanım biçimine de dayanmalıdır. Bildirimleri sınırlamak ve çalışma amacına uygun kaynakları kullanmak, teknolojinin öğrenmeye hizmet etmesini sağlar.
9. Ontolojik ve Aksiyolojik Problemleri Ayırt Etme
Soru: A: Bir kişi, sosyal medyada beğenilmek için kendisini yansıtmayan davranışlar sergilemekte ve zamanla kendisinden uzaklaştığını hissetmektedir. B: Bir kişinin özel yazışmaları izni olmadan paylaşılmaktadır. Olayların öne çıkan ontolojik ve aksiyolojik yönlerini açıklayınız.
Kısa Cevap: A olayında yabancılaşma nedeniyle ontolojik; B olayında mahremiyet ve sorumluluk nedeniyle aksiyolojik yön öne çıkar.
Detaylı Cevap: A olayında kişinin kendi varlığıyla ve kimliğiyle ilişkisi sorgulanmaktadır. B olayında davranışın doğruluğu ve özel yaşama saygı değerlendirilir. Aynı olayın başka yönleri her iki problem alanıyla da ilişkilendirilebilir.
Kısa Cevap: A olayında yabancılaşma nedeniyle ontolojik; B olayında mahremiyet ve sorumluluk nedeniyle aksiyolojik yön öne çıkar.
Detaylı Cevap: A olayında kişinin kendi varlığıyla ve kimliğiyle ilişkisi sorgulanmaktadır. B olayında davranışın doğruluğu ve özel yaşama saygı değerlendirilir. Aynı olayın başka yönleri her iki problem alanıyla da ilişkilendirilebilir.
10. Teknolojiyle İlgili Bir Görüşü Gerekçelendirme
Soru: “Bir teknolojik araç işleri hızlandırıyorsa onu kullanmak her durumda doğrudur.” görüşüne katılıyor musunuz? Bir gerekçe ve örnekle açıklayınız.
Kısa Örnek Cevap: Katılmıyorum. Hız, bir kullanımın doğru olduğunu gösteren tek ölçüt değildir.
Detaylı Örnek Cevap: Teknolojik kullanımın insanlara, ilişkilere ve değerlere etkisi de değerlendirilmelidir. Örneğin bir kişinin özel bilgilerini hızla paylaşabilmek, bu paylaşımı doğru yapmaz. Hız ve kolaylık; mahremiyet, güvenlik ve sorumlulukla birlikte düşünülmelidir.
Kısa Örnek Cevap: Katılmıyorum. Hız, bir kullanımın doğru olduğunu gösteren tek ölçüt değildir.
Detaylı Örnek Cevap: Teknolojik kullanımın insanlara, ilişkilere ve değerlere etkisi de değerlendirilmelidir. Örneğin bir kişinin özel bilgilerini hızla paylaşabilmek, bu paylaşımı doğru yapmaz. Hız ve kolaylık; mahremiyet, güvenlik ve sorumlulukla birlikte düşünülmelidir.
Konuyu pekiştirmek için 11. Sınıf Felsefe 1. Ünite Test Soruları ve Cevapları çalışmasını çözebilirsiniz.
11. Sınıf Felsefe Yazılıya Hazırlık: İkinci Soru Seti
Bu bölümde çevre sorunlarını yorumlama, değerleri karşılaştırma, argümanları değerlendirme ve gerekçeli çözüm önerisi oluşturma becerilerine yönelik yeni sorular bulunmaktadır.
11. Neden, Sonuç ve Felsefi Soru
Soru: Bir gölün çevresinde artan yapılaşma ve atıklar, su kalitesinin düşmesine ve bazı canlıların yaşam alanlarının daralmasına neden olmaktadır. Olaydaki bir neden ve bir sonucu belirtiniz. Ardından olayla ilgili bir felsefi soru oluşturunuz.
Kısa Cevap: Neden: Yapılaşma ve atıkların artması. Sonuç: Su kalitesinin düşmesi veya yaşam alanlarının daralması.
Örnek Felsefi Soru: İnsanların yerleşim ihtiyaçları karşılanırken diğer canlıların yaşamı nasıl gözetilmelidir?
Detaylı Cevap: Neden ve sonuç, olayın nasıl ortaya çıktığını açıklar. Felsefi soru ise insan ihtiyaçları ile diğer canlılara karşı sorumluluğun nasıl birlikte değerlendirileceğini sorgular.
Kısa Cevap: Neden: Yapılaşma ve atıkların artması. Sonuç: Su kalitesinin düşmesi veya yaşam alanlarının daralması.
Örnek Felsefi Soru: İnsanların yerleşim ihtiyaçları karşılanırken diğer canlıların yaşamı nasıl gözetilmelidir?
Detaylı Cevap: Neden ve sonuç, olayın nasıl ortaya çıktığını açıklar. Felsefi soru ise insan ihtiyaçları ile diğer canlılara karşı sorumluluğun nasıl birlikte değerlendirileceğini sorgular.
12. Doğanın Araçsal ve Kendinde Değeri
Soru: A: “Bu ağaç meyve verdiği için değerlidir.” B: “Bu ağaç, insanlara yarar sağlamasa da korunmaya değer bir canlıdır.” ifadelerinde değer hangi gerekçelere dayandırılmaktadır? İki görüşün farkını açıklayınız.
Kısa Cevap: A, sağlanan yararı; B, canlının yarardan bağımsız değerini öne çıkarır.
Detaylı Cevap: İlk ifadede ağaç, insanın ihtiyacını karşılayan bir araç olarak değerlendirilmektedir. İkinci ifadede değer yalnızca insanın elde edeceği faydaya bağlanmamaktadır. Bu ayrım, doğanın araçsal değeri ile kendinde değeri üzerine düşünmeyi sağlar.
Kısa Cevap: A, sağlanan yararı; B, canlının yarardan bağımsız değerini öne çıkarır.
Detaylı Cevap: İlk ifadede ağaç, insanın ihtiyacını karşılayan bir araç olarak değerlendirilmektedir. İkinci ifadede değer yalnızca insanın elde edeceği faydaya bağlanmamaktadır. Bu ayrım, doğanın araçsal değeri ile kendinde değeri üzerine düşünmeyi sağlar.
13. İnsan Merkezcilik Doğayı Korumaya Karşı mıdır?
Soru: Bir öğrenci, “İnsan merkezci yaklaşım doğayı korumayı hiçbir zaman savunamaz.” demektedir. Bu yargıyı bir örnekle değerlendiriniz.
Kısa Cevap: Bu yargı doğru değildir. İnsan merkezci yaklaşım, insan yararı için doğanın korunmasını savunabilir.
Detaylı Cevap: Örneğin temiz suya erişim ve insan sağlığının korunması gerekçeleriyle bir gölün kirletilmesine karşı çıkılabilir. İnsan merkezci yaklaşımın ayırt edici yönü, doğayı mutlaka tahrip etmek değil, değerlendirmede insan yararını merkeze almaktır.
Kısa Cevap: Bu yargı doğru değildir. İnsan merkezci yaklaşım, insan yararı için doğanın korunmasını savunabilir.
Detaylı Cevap: Örneğin temiz suya erişim ve insan sağlığının korunması gerekçeleriyle bir gölün kirletilmesine karşı çıkılabilir. İnsan merkezci yaklaşımın ayırt edici yönü, doğayı mutlaka tahrip etmek değil, değerlendirmede insan yararını merkeze almaktır.
14. Kaynak Kullanımında Adalet
Soru: Bir köyde ortak su kaynağının büyük bölümünü birkaç kişi kullanmakta, diğer kişiler temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanmaktadır. Bu olayda hangi felsefi problem öne çıkmaktadır? Gerekçeli bir çözüm öneriniz.
Kısa Örnek Cevap: Adalet ve ortak kaynakların paylaşımı problemi öne çıkmaktadır. Kullanım, herkesin temel ihtiyaçları gözetilerek düzenlenmelidir.
Detaylı Örnek Cevap: Ortak kaynağın sınırlı olması, bir kişinin kullanımının başkalarının imkânlarını etkileyebileceğini gösterir. Temel ihtiyaçlara öncelik veren ve israfı önleyen bir paylaşım düzeni oluşturulabilir. Adalet, farklı ihtiyaçları gözetmeyi gerektirdiği için herkese aynı miktarı vermek her durumda yeterli olmayabilir.
Kısa Örnek Cevap: Adalet ve ortak kaynakların paylaşımı problemi öne çıkmaktadır. Kullanım, herkesin temel ihtiyaçları gözetilerek düzenlenmelidir.
Detaylı Örnek Cevap: Ortak kaynağın sınırlı olması, bir kişinin kullanımının başkalarının imkânlarını etkileyebileceğini gösterir. Temel ihtiyaçlara öncelik veren ve israfı önleyen bir paylaşım düzeni oluşturulabilir. Adalet, farklı ihtiyaçları gözetmeyi gerektirdiği için herkese aynı miktarı vermek her durumda yeterli olmayabilir.
15. Bir Gerekçenin Yeterliliğini Sorgulama
Soru: “Benim attığım bir plastik şişe çevreyi etkilemez. Bu nedenle atığımı toplamak zorunda değilim.” görüşündeki gerekçeyi değerlendiriniz.
Kısa Örnek Cevap: Tek bir davranışın etkisinin küçük olması, sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Detaylı Örnek Cevap: Benzer davranışlar tekrarlandığında atıklar birikir ve daha büyük bir problem oluşturur. Ayrıca kişi, çevre üzerindeki etkisini yeterince incelemeden önemsiz kabul etmektedir. Bu nedenle verilen gerekçe, atığı toplamama sonucunu haklı çıkarmaya yeterli değildir.
Kısa Örnek Cevap: Tek bir davranışın etkisinin küçük olması, sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Detaylı Örnek Cevap: Benzer davranışlar tekrarlandığında atıklar birikir ve daha büyük bir problem oluşturur. Ayrıca kişi, çevre üzerindeki etkisini yeterince incelemeden önemsiz kabul etmektedir. Bu nedenle verilen gerekçe, atığı toplamama sonucunu haklı çıkarmaya yeterli değildir.
16. Karşı Görüşe Gerekçeli Cevap Verme
Soru: Bir kişi, “Önce bugünkü insanların ihtiyaçları karşılanmalıdır; gelecek kuşakları düşünmek bugünkü ihtiyaçlardan vazgeçmeyi gerektirir.” demektedir. Bu görüşe, temel ihtiyaç ile gereksiz tüketim arasındaki farkı kullanarak cevap veriniz.
Kısa Örnek Cevap: Gelecek kuşakları gözetmek, temel ihtiyaçlardan vazgeçmek anlamına gelmez. Gereksiz tüketim ve önlenebilir kayıplar azaltılabilir.
Detaylı Örnek Cevap: İçme suyu ihtiyacını karşılamak ile kullanılmayan bir musluğu açık bırakmak aynı değildir. Sürdürülebilir kullanım, bugünkü yaşamı korurken kaynakları gereksiz yere tüketmemeyi hedefler. Bu nedenle bugünün ve geleceğin ihtiyaçları her durumda birbirinin karşıtı olarak görülmemelidir.
Kısa Örnek Cevap: Gelecek kuşakları gözetmek, temel ihtiyaçlardan vazgeçmek anlamına gelmez. Gereksiz tüketim ve önlenebilir kayıplar azaltılabilir.
Detaylı Örnek Cevap: İçme suyu ihtiyacını karşılamak ile kullanılmayan bir musluğu açık bırakmak aynı değildir. Sürdürülebilir kullanım, bugünkü yaşamı korurken kaynakları gereksiz yere tüketmemeyi hedefler. Bu nedenle bugünün ve geleceğin ihtiyaçları her durumda birbirinin karşıtı olarak görülmemelidir.
17. Bir Çevre Sorunu Üzerine Felsefi Metin
Soru: “Çevreyi korumak yalnızca kurumların görevidir; bireylerin sorumluluğu yoktur.” görüşünü değerlendiren 4–5 cümlelik bir metin yazınız. Metninizde görüş, gerekçe ve örnek bulunsun.
Kısa Örnek Cevap: Çevrenin korunmasında kurumların ve bireylerin sorumlulukları vardır. Ancak sorumluluklarının kapsamı aynı değildir.
Örnek Felsefi Metin: Çevreyi korumak yalnızca kurumların görevi değildir. Kurumlar denetim ve altyapı gibi geniş ölçekli sorumluluklar üstlenirken bireyler de davranışlarının sonuçlarını gözetmelidir. Örneğin atıkları uygun biçimde ayırmak ve suyu gereksiz tüketmemek bireysel katkılardır. Bununla birlikte bireysel çaba, kurumların görevlerini yerine getirmesinin yerine geçmez. Etkili koruma, farklı sorumlulukların birlikte yerine getirilmesini gerektirir.
Kısa Örnek Cevap: Çevrenin korunmasında kurumların ve bireylerin sorumlulukları vardır. Ancak sorumluluklarının kapsamı aynı değildir.
Örnek Felsefi Metin: Çevreyi korumak yalnızca kurumların görevi değildir. Kurumlar denetim ve altyapı gibi geniş ölçekli sorumluluklar üstlenirken bireyler de davranışlarının sonuçlarını gözetmelidir. Örneğin atıkları uygun biçimde ayırmak ve suyu gereksiz tüketmemek bireysel katkılardır. Bununla birlikte bireysel çaba, kurumların görevlerini yerine getirmesinin yerine geçmez. Etkili koruma, farklı sorumlulukların birlikte yerine getirilmesini gerektirir.
18. Uygun Teknoloji Yaklaşımı
Soru: Bir okul, yeni bir dijital uygulamayı kullanmadan önce öğrenmeye katkısını, öğrencilerin erişim imkânlarını ve kişisel bilgilerin korunmasını değerlendirmektedir. Bu tutum hangi teknoloji yaklaşımıyla ilişkilidir? Neden?
Kısa Cevap: Uygun teknoloji yaklaşımıyla ilişkilidir.
Detaylı Cevap: Uygulama yalnızca yeni veya hızlı olduğu için benimsenmemektedir. Eğitim amacı, erişim koşulları ve mahremiyet gibi değerler birlikte düşünülmektedir. Bu yaklaşım, teknolojik tercihlerde amaçların ve sonuçların sorgulanmasını esas alır.
Kısa Cevap: Uygun teknoloji yaklaşımıyla ilişkilidir.
Detaylı Cevap: Uygulama yalnızca yeni veya hızlı olduğu için benimsenmemektedir. Eğitim amacı, erişim koşulları ve mahremiyet gibi değerler birlikte düşünülmektedir. Bu yaklaşım, teknolojik tercihlerde amaçların ve sonuçların sorgulanmasını esas alır.
19. Teknoloji, Zaman ve Mekân
Soru: Farklı şehirlerdeki öğrenciler aynı çevrim içi derse katılmaktadır. Bu durum teknolojinin zaman ve mekân deneyimine etkisini nasıl gösterir? Bu imkânın yüz yüze eğitimle aynı olduğunu söyleyebilir miyiz?
Kısa Örnek Cevap: Teknoloji, aynı fiziksel ortamda bulunmadan eş zamanlı iletişim kurmayı sağlar. Ancak iki deneyim bütünüyle aynı değildir.
Detaylı Örnek Cevap: Uzaklık, derse katılmanın önünde daha az engel hâline gelir ve yolculuk ihtiyacı azalabilir. Buna karşılık ortak bir sınıfta bulunmanın sağladığı etkileşim, çevrim içi ortamda farklılaşabilir. Fiziksel uzaklık ortadan kalkmaz; uzaklığın iletişim üzerindeki etkisi değişir.
Kısa Örnek Cevap: Teknoloji, aynı fiziksel ortamda bulunmadan eş zamanlı iletişim kurmayı sağlar. Ancak iki deneyim bütünüyle aynı değildir.
Detaylı Örnek Cevap: Uzaklık, derse katılmanın önünde daha az engel hâline gelir ve yolculuk ihtiyacı azalabilir. Buna karşılık ortak bir sınıfta bulunmanın sağladığı etkileşim, çevrim içi ortamda farklılaşabilir. Fiziksel uzaklık ortadan kalkmaz; uzaklığın iletişim üzerindeki etkisi değişir.
20. Dijital İletişimle İlgili Bir Argümanı Değerlendirme
Soru: “Sosyal medya daha fazla kişiyle iletişim kurmayı sağlar. Bu nedenle sosyal medya kullanan insanlar yalnızlık yaşamaz.” argümanının öncülünü ve sonucunu belirtiniz. Sonucun öncülden kesin olarak çıkıp çıkmadığını açıklayınız.
Kısa Cevap: Öncül: Daha fazla kişiyle iletişim kurma imkânı. Sonuç: Kullanıcıların yalnızlık yaşamaması. Sonuç, öncülden kesin olarak çıkmaz.
Detaylı Cevap: İletişim kurulan kişi sayısı, ilişkilerin samimiyetini ve destekleyici niteliğini tek başına göstermez. Bir kişi çok sayıda dijital bağlantıya sahipken kendisini yalnız hissedebilir. Argüman, iletişimin miktarı ile niteliğini birbirine karıştırmaktadır.
Kısa Cevap: Öncül: Daha fazla kişiyle iletişim kurma imkânı. Sonuç: Kullanıcıların yalnızlık yaşamaması. Sonuç, öncülden kesin olarak çıkmaz.
Detaylı Cevap: İletişim kurulan kişi sayısı, ilişkilerin samimiyetini ve destekleyici niteliğini tek başına göstermez. Bir kişi çok sayıda dijital bağlantıya sahipken kendisini yalnız hissedebilir. Argüman, iletişimin miktarı ile niteliğini birbirine karıştırmaktadır.
Cevaplarınızı Kontrol Ederken
- Soruya doğrudan cevap verdim mi?
- Kavramları doğru kullandım mı?
- Görüşümün nedenini açıkladım mı?
- Örneğim, savunduğum düşünceyle ilişkili mi?
- Öncüller ile sonuç arasındaki bağı gösterdim mi?
Yazılı Öncesi Konu Tekrarı
- Çevre Sorunları ve Felsefe Özeti
- Çevre Etiği Yaklaşımlarının Farkları
- Teknoloji ve Hayat Özeti
- Teknoloji ve Hayat Kavramları
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Sorular Maarif Modeli ile nasıl ilişkilidir?
Sorular, kavram bilgisinin yanında hayatla ilişkilendirme, görüş karşılaştırma, argüman çözümleme ve gerekçeli düşünce oluşturma çalışmaları içerir.
Bu çalışma belirli bir MEB yazılı senaryosu mudur?Hayır. Bu içerik özgün yazılıya hazırlık sorularından oluşur. Sınav kapsamı için öğretmeninizin duyurduğu konu-soru dağılımını esas alın.
Örnek cevaplardan farklı bir cevap yazabilir miyim?Kişisel değerlendirme sorularında farklı görüşler savunabilirsiniz. Cevabınız kavramsal olarak doğru, tutarlı ve gerekçeli olmalıdır.