11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 239
Hazırlık Cevapları
Soru 1: Platon’un, “Asalet doğuştan değil, davranıştan gelir.” sözünde vurgulanan sizce nedir? Açıklayınız.
Cevap: Bu sözde, insanın değerini belirleyen unsurun soyu değil tutum ve davranışları olduğu vurgulanır. Erdemli, saygılı ve ahlaklı davranışlar, gerçek asaletin ölçütü olarak gösterilir.
Soru 2: “Vermek öylesine zoruna gider ki selam bile vermez kimseye, onu bile alır; yalnız alır…” Bu sözden yararlanarak “edebiyatta mübalağa” konusundaki düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap: Bu ifadede abartma sanatıyla (mübalağa) karakterin aşırı bencilliği çarpıcı biçimde anlatılmıştır. Mübalağa, anlatımı güçlendiren, eleştiriyi belirginleştiren ve etkiyi artıran bir edebî tekniktir.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 243
Metni Anlama ve Çözümleme Cevapları
Soru 1) Metindeki güldürürken düşündüren ögeleri tespit edip açıklayınız.
Cevap: Eserde Jourdain’in asalet özentisi, görgüsüzlüğü ve abartılı davranışları komik unsurlar oluşturur. Bu durum, toplumsal sınıf taklitçiliğini ve yapaylığı eleştirerek okuyucuyu düşündürür.
Soru 2) Metinden çıkarılabilecek mesajları maddeler hâlinde sıralayınız.
- Gerçek değer, soyla değil kişilikle ölçülür.
- Görgü ve kültür parayla satın alınamaz.
- Özentilik insanı gülünç duruma düşürür.
- Toplumsal kibir eleştirilmektedir.
Soru 3) Oyundaki abartı unsurlarını tespit ederek bunların metne katkısını açıklayınız.
Cevap: Jourdain’in soylu olma takıntısı ve Türk sultanı damadı olacağına inanması abartıdır. Bu unsurlar, komedi etkisini güçlendirir ve karakterin saflığını vurgular.
Soru 4) Klasisizm akımının metindeki yansımalarını belirleyiniz.
Cevap: Metinde akılcılık, ölçülülük, ahlakî ders verme ve tip karakterler görülür. Bu özellikler klasisizmin temel anlayışını yansıtır.
Soru 5) “Ahmaklar önünde eserler icra etmekten daha büyük bir işkence olamaz.” sözünden ne anlıyorsunuz? Açıklayınız.
Cevap: Bu söz, sanatı anlamayan kişilere hitap etmenin sanatçı için değersiz ve yorucu olduğunu anlatır. Sanat, anlayan kişilerle anlam kazanır.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 244
Uygulama Cevapları
Soru 1) “Her dalkavuk bir alığın sırtından geçinir.” sözünden hareketle Kibarlık Budalası metninde “dalkavuk” ve “alık” özellikleri gösteren şahısları yazınız.
Cevap: Dalkavuk: Müzik Hocası, Dans Hocası, Terzi (Jourdain’in zayıf yönlerinden yararlanarak çıkar sağlayan kişiler)
Alık: Mösyö Jourdain (soylu görünme hevesiyle kolayca kandırılan saf karakter)
Soru 2) “Neye gülüyorsun? Anlatılan senin hikâyen.” sözünden yola çıkarak komedi ve gerçeklik ilişkisini açıklayınız.
Cevap: Komedi, hayatın içinden gelen insan tiplerini ve zaafları mizah yoluyla yansıtır. İzleyici güldüğü olaylarda çoğu zaman kendi davranışlarının izlerini görür.
Bu nedenle komedi yalnızca eğlendirmez; aynı zamanda insana kendini fark ettiren bir ayna görevi görür. Gerçeklikten beslenen mizah, eserin etkisini artırır.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 247
Soru 1: Aşağıdaki cümlelerdeki anlatım bozukluklarının nedenlerini ve düzeltilmiş hâllerini yazınız.
Son yaşadıklarımız, olayın üstüne tuz şeker ekti.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Deyimin yanlış kullanılması
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Son yaşadıklarımız, olayın üstüne tuz biber ekti.
Merhamet ve acıma duygusunu kaybetmişti.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Anlamca yakın sözcüklerin gereksiz kullanımı
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Merhamet duygusunu kaybetmişti.
Evinin bu kadar uzakta olduğunu bilmiyordum.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Gereksiz sözcük kullanımı
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Evinin uzakta olduğunu bilmiyordum.
Şüphesiz sınavdaki bütün soruları çözmüş olmalı.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Anlamca çelişen sözcüklerin kullanımı
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Sınavdaki bütün soruları çözmüş olmalı.
Topluluğa yeni katıldığı için çekimser olması doğaldı.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Kelimenin yanlış anlamda kullanımı
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Topluluğa yeni katıldığı için çekingen olması doğaldı.
Çalışkanlığıyla öğretmeninin gözüne battı.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Deyimin yanlış kullanılması
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Çalışkanlığıyla öğretmeninin gözüne girdi.
Soru 2: “ki” ve “de” bağlaçlarının kullanımına uygun iki cümle yazınız.
Anladım ki başarı sabır ister.
Seni gördüm de içim rahatladı.
Soru 3: Yay ayraç ve iki nokta kullanımına uygun noktalama işaretlerini yazınız.
Nihan (:) Tedirgin bir şekilde bekler (.) (—) Hâlâ gelmedi…
Elif Naz (:) Umursamaz bir tavırla (.) (—) Birazdan gelir.
İlkay (:) Gülümseyerek (.) (—) Trafik vardı.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 248
Yazma Cevapları
Soru: Verilen aşamalara göre bir tiyatro inceleme yazısı yazınız.
Cevap: Tiyatro Eseri İncelemesi – “kibarlık Budalası”
Biçim Yönünden
Yazar: Molière
Perde Sayısı: Beş perde
Kişiler: Mösyö Jourdain, Dorante, Covielle, Lucile ve diğer karakterler
Dekor ve Kostüm: Sahne düzeni hareketli ve gösterişlidir. Kostümler dönemin sosyal yapısını ve karakterlerin sınıfsal özelliklerini yansıtır.
İçerik Yönünden
Özet: Mösyö Jourdain, asil olma hayaliyle gülünç durumlara düşer. Çevresindeki kişiler onun bu zaafından yararlanır.
Kahramanlar ve Özellikleri:
- Mösyö Jourdain: Saf, gösteriş meraklısı
- Dorante: Çıkarcı
- Covielle: Zeki ve planlayıcı
Mesajlar: Özentilik ve gösteriş insanı küçük düşürür.
Dekorun Katkısı: Hareketli sahne yapısı komik etkiyi artırır.
Kişisel Düşünce: Eser, güldürürken düşündüren güçlü bir toplumsal eleştiridir.
Sözlü İletişim Cevapları
Soru: Sınav kaygısını ele alan kısa bir oyun hazırlayınız.
Cevap: Oyun Adı: Son Gece
Kişiler:
- Deniz: Kaygılı öğrenci
- Mert: Rahat arkadaş
- Anne: Destekleyici ebeveyn
Mekân: Salon
Dekor: Masa, kitaplar
Oyun:
Deniz: Ya başaramazsam?
Mert: Elinden geleni yaptın. Bu yeter.
Anne: Kendine inanmalısın.
Deniz: Belki de kaygıyı büyüten benim…
Mesaj: Kaygı değil, güven başarıyı destekler.
Dinle – Yorumla Cevapları
Soru: Dinlenen radyo tiyatrosunu değerlendiriniz.
Cevap: Ses efektleri ve tonlamalar anlatımı güçlendirmiştir. Dinleyici, sahneleri zihninde kolayca canlandırır. Akıcı ve etkileyici bir anlatım sunulmuştur.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 249
Sıra Sizde Cevapları
Soru: Aşağıda verilen bulmacayı çözünüz.
Yukarıdan Aşağıya
2. Oyuncunun sözü karşısındakine bırakırken söylediği sözler. (Replik)
3. Güldürü niteliğindeki kısa oyun. (Skeç)
4. İnsanları güldürürken eğitmeyi amaçlayan tiyatro türü. (Komedi)
5. Bir tiyatro oyununda oyuncuların bir defada söylediği sözler bütünü. (Tirat)
6. İnsan yaşamının çirkin ve güzel yanlarını ortaya koyan tiyatro türü. (Dram)
7. Tiyatroda ve sinemada erkek oyuncu. (Aktör)
11. Tiyatroda kişinin kendi kendisiyle yaptığı konuşma. (Monolog)
12. Hareketli, eğlenceli konuları işleyen ve şarkılara da yer verilen hafif güldürü. (Vodvil)
13. Eskiden Türklerde baş, başkan, komutan. (Başbuğ)
Soldan Sağa
1. Kaba güldürü özellikleri taşıyan komedi türü. (Fars)
8. Doğaüstü olay ve kişileri konu alan tiyatro türü. (Feri)
9. Tiyatroda ve sinemada kadın oyuncu. (Aktris)
10. Sözsüz tiyatro oyunu. (Pandomim)
14. Tiyatro oyununda bir metne bağlı kalmaksızın yapılan konuşma. (Doğaçlama)
15. Tiyatro metinlerindeki olay örgüsüne verilen ad. (Dramatik)