CUMHURİYET DÖNEMİNDE FIKRA – SAYFA 166
Hazırlık Soruları ve Cevapları
1. Atatürk’ün sözü size ne ifade etmektedir?
Kısa cevap: Milletin varlığı sürdükçe, bizi hiçbir güç yenemez.
Ayrıntılı cevap: Bu söz, Türk milletinin köklü kültürünü, direncini ve bağımsızlık ruhunu anlatır.
Yörük çadırındaki duman:
- yaşayan kültürü,
- ev, aile ve birlik duygusunu,
- bağımsızlık iradesini simgeler.
Görseldeki bayrak ve çadır da aynı gücü ve sürekliliği göstermektedir.
2. Aileyi bir arada tutan değerler nelerdir?
Kısa cevap: Sevgi, saygı, güven, dayanışma ve fedakârlık.
Ayrıntılı cevap: Bir aileyi güçlü yapan temel unsurlar:
- sevgi → birlik duygusu oluşturur,
- saygı → herkesin değerli olduğunu hissettirir,
- güven → aileyi güvenli bir ortam hâline getirir,
- dayanışma → zor zamanlarda güç verir,
- fedakârlık → aile bağlarını güçlendirir.
Bu değerler sürdükçe aile dağılmadan, birlikte yaşamaya devam eder.
11. Sınıf Edebiyat Sayfa 168 — Metni Anlama ve Çözümleme
Soru 1 - “Metinde geçen ocak kelimesinin hangi bağlamlarda kullanıldığını tahmin ediniz.
Tahmininizin doğruluğunu yanda verilen TDK Türkçe Sözlük karekodundan yararlanarak kontrol ediniz.”
Cevap: Ocak kelimesi;
- aile ve yuva,
- gelenek ve kültür,
- askerlik (asker ocağı)
anlamlarında kullanılmıştır.
Bu yüzden “ocak”, hem ev sıcaklığını hem de millet olma bilincini temsil eder.
Soru 2 - “Ocak, ecdât yadigârı evlerinde hâlâ şömineleri yanan İngilizler için bile, bizim dilimiz ve geleneğimizdeki kadar geniş, güzel, manalı değildir.”
Yazarı böyle bir düşünceye yönelten sebepler nelerdir? Gerekçeleriyle açıklayınız.
Cevap: Yazara göre bizde “ocak” sadece ateş anlamı taşımaz;
- aile bağı,
- vatan sevgisi,
- köklü tarih ve hatıralar demektir.
Bu yüzden Türk kültüründe “ocak” daha derin ve duygusal bir anlam kazanır.
Soru 3 - “Metnin konusu, amacı ve hedef kitlesi arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.”
- Konu: Ocak kavramının kültürel değeri
- Amaç: Aile ve vatan bağlarını hatırlatmak
- Hedef kitle: Özellikle genç nesil
Bu üç unsur birbiriyle uyumludur; metin, gençlere değerlerimizi koruma bilinci kazandırmayı amaçlar.
Soru 4 - “Bizde her güzel yuvanın adı ocaktır. İşte en ateşli varlığımız: Asker ocağı!” cümlesinde asker ocağı ile aile ocağı kavramları birbiriyle eş değerde kabul edilmiştir.
Aynı zamanda asker ocağı için ‘peygamber ocağı’ ifadesi de kullanılmaktadır.
Sizce bunun nedenleri neler olabilir? Açıklayınız.
Cevap: Asker ocağı;
- vatanı korumayı,
- fedakârlığı,
- kutsal bir görevi ifade eder.
Bu nedenle aile ocağı gibi saygıdeğer ve kutsal kabul edilir.
Soru 5 - “Metindeki cümleler öznellik ve nesnellik yönünden değerlendirildiğinde yazarın bakış açısıyla ilgili neler söylenebilir? Açıklayınız.”
Cevap: Metin özneldir.
Yazar, kendi duygu ve düşüncelerini anlatır; değerlendirmeleri kişisel görüşlerine dayanır.
Karşı Pencereden Cevapları
Soru - “Mehmet Âkif Ersoy İstiklâl Marşı’nda ‘ocak’ ifadesi ile ne anlatmak istemiştir?”
Cevap:
Buradaki “ocak”, milletin varlığını, bağımsızlığını ve yaşama gücünü simgeler.
Tüten her ocak, yaşayan bir vatan demektir.
11. Sınıf Edebiyat Sayfa 169 — Uygulama Cevapları
Aşağıda verilen tablodaki deyim ve atasözlerinin açıklamalarını karşısındaki boşluklara yazınız.
Sen dost kazan, düşman ocağın başından çıkar.
➡️ Dost edinmek, düşmanla uğraşmaktan daha değerlidir.
Kucağı dolu olanın ocağı yanar.
➡️ Paylaşan ve ikram edenin evi bereketten boş kalmaz.
Ocağına düşmek
➡️ Birinin kapısını çalacak kadar çaresiz kalmak.
Ocağına incir ağacı dikmek
➡️ Birinin düzenini bozmak, hayatını altüst etmek.
Ne od var ne ocak
➡️ Yerleşik düzeni olmayan, bir yere ait olmayan.
Ocağı kör kalmak
➡️ Geçimini sağlayamaz hâle gelmek.
Ocağı sönmek
➡️ Ailesi dağılmak, soy bağı kesilmek.
Ocağı tütmek
➡️ Ev hayatı devam etmek, aile yaşamını sürdürmek.
Ocağını yeşertmek
➡️ Yuvayı toparlamak, eski canlılığını yeniden kazandırmak.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı — Sayfa 171 Cevapları
1. Soru: “Bu metinde yay ayraçla belirtilen yerlere doğru noktalama işaretlerini yazınız.”
Avrupa şampiyonluğuna üst üste ikinci kez uzanan Ampute Futbol Millî Takımı, kupasını düzenlenen törenle aldı.
Kaptan Bülent Çetin (’e) kupayı, Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Başkanı Arif Ümit Uztürk takdim etti (.)
İkinci yarıya da golle başlayan millîler (,) Ömer Güleryüz’ün 26. dakikada “hat-trick” yapmasıyla farkı 5’e çıkardı (:) 5-0.
Kemal Güleş’in 42. dakikadaki golü maçın skorunu belirledi ve Türkiye (,) İspanya’yı 6 (–) 0 yenerek adını zirveye yazdırdı.
İstanbul’da düzenlenen 2017 Avrupa Şampiyonası’nda kupanın sahibi olan millîler, 2021 (’de) de zirveye yerleşerek bu mutluluğu üst üste ikinci kez yaşadı (.)
2. Soru: “Aşağıdaki cümlelerin ögelerini karşılarındaki boşluklara yazınız.”
1️⃣ Biz, ocakla aileyi bir tutarız.
Özne: Biz
Nesne: ocakla aileyi
Yüklem: bir tutarız
2️⃣ Baba evinin adı baba ocağıdır.
Özne: Baba evinin adı
Yüklem: baba ocağıdır
3️⃣ Benim çocuk kulaklarım, yıllarca, dedemden, evlatlarına ettiği şu hayır duayı dinledi.
Özne: Benim çocuk kulaklarım
Zarf tümleci: yıllarca
Nesne: dedemden evlatlarına ettiği şu hayır duayı
Yüklem: dinledi
4️⃣ Böyle düşünerek gözlerimi sağa sola çeviriyordum.
Gizli özne: (Ben)
Nesne: gözlerimi
Zarf tümleci: böyle düşünerek / sağa sola
Yüklem: çeviriyordum
5️⃣ Sıra sıra mağazaların hiçbirinin üstünde Türkçe yazılı tek bir kelimeye tesadüf edemezsiniz.
Gizli özne: (Siz)
Dolaylı tümleç: sıra sıra mağazaların hiçbirinin üstünde
Nesne: Türkçe yazılı tek bir kelimeye
Yüklem: tesadüf edemezsiniz
6️⃣ Ocak, ecdât yadigârı evlerinde hâlâ şömineleri yanan İngilizler için bile, bizim dilimiz ve geleneğimizdeki kadar geniş, güzel, manalı değildir.
Özne: Ocak
Dolaylı tümleç: ecdât yadigârı evlerinde hâlâ şömineleri yanan İngilizler için bile
Zarf tümleci: bizim dilimiz ve geleneğimizdeki kadar
Yüklem: geniş, güzel, manalı değildir
Soru 3- “Aşağıda verilen metindeki yazımı yanlış kelimelerin altını çiziniz, kelimelerin doğru şeklini metnin altında verilen boşluklara yazınız.”
Metin (yanlışlı): Elbette cihangirdik. cihangirliğimiz bir gerçekti; vakıa idi; çünkü işte viyana kapıları, Bosna hersekler, Nemçeler, Vistül Irmakları ve işte boydan boya Arabistan Yarımadası ve kuzey Afrika! Ve bütün bunlar, elbette bir anafartalar’dı, sakarya idi, dumlupınar’dı, inönülerdi ve Dokuz eylül’dü. Zaferlerin, savaş üstünlüğünün, sadece bunun sonucu idi.
Doğru yazımlar:
- Cihangirliğimiz
- vakıaydı
- Viyana
- Bosna Hersekler
- Vistül Irmağı
- Kuzey Afrika
- Anafartalar’dı
- Sakarya’ydı
- Dumlupınar’dı
- İnönü’lerdi
- Dokuz Eylül’dü
- sonucuydu
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı — Sayfa 172 Cevaplar
Yazma — Kalemin İzinden Cevapları
Soru: Kültürel yozlaşma ve israf ilişkisini konu alan bir fıkra ya da sohbet yazısı yazınız.
Kısa Cevap: İsraf arttıkça, kültür zayıflar; değerlerimizi unuttukça da israf büyür.
İsraf Mı? Yoksa Kültür Kaybı Mı?
Bir arkadaşım yeni aldığı telefonu gösterirken:
“Daha yenisi çıkmış, bunu da yakında değiştiririm.” dedi.
Gülümsedim ve sordum:
“Peki eski telefon ne olacak?”
“Bir kenara atarım.” dedi.
O anda düşündüm:
Biz sadece eşyayı mı atıyoruz, yoksa sabır, kanaat ve şükür gibi değerleri mi?
Eskiden sofrada ekmek kırıntısı yere düşse,
“Ekmek nimettir, ziyan edilmez.” denirdi.
Şimdi ise çöpler dolusu yiyecek atılıyor.
İsraf sadece para kaybı değildir;
kültür kaybıdır, değer kaybıdır.
Eğer kendimizi frenler, paylaşmayı öğrenirsek;
hem israf azalır hem de kültürümüz yeniden güçlenir.
Sözlü İletişim — Sıra Sizde
Soru - “İnsan fikre dost olunca tarihe, coğrafyaya, ormana da dost olur.” sözünden hareketle dostluk üzerine sohbet yapınız.
Kısa Cevap: Düşünceye saygı duyan insan, insana ve dünyaya da saygı duyar.
Gerçek dostluk, sadece gülüp eğlenmek değildir.
Dostluk; anlamak, dinlemek ve değer vermektir.
Bir insan fikre dost olursa:
- Başkasının düşüncesine saygı duyar,
- Doğaya zarar vermez,
- Tarihini korur,
- İnsanlara hoşgörü ile yaklaşır.
Çünkü dostluk, önce zihinde ve kalpte başlar, sonra davranışlara yansır.
Bu yüzden dostluk; insanı olgunlaştıran, dünyayı güzelleştiren bir bağdır.
Dinle – Yorumla Cevapları
Soru - Çanakkale Savaşı üzerine verilen sohbeti dinleyiniz. Düşüncelerinizi paylaşınız.
Kısa Cevap: Çanakkale, sadece bir savaş değil; fedakârlığın, inancın ve millet ruhunun simgesidir.
Dinlediğim sohbet bana şunu gösterdi:
Çanakkale’de savaşanlar;
yaşamak için değil, vatan yaşasın diye cepheye gittiler.
Genç yaşta şehit olanların çoğu öğrenciydi.
Kalemlerini bıraktılar, silah aldılar.
Bu sohbet bana:
- vatan sevgisini,
- birlik ruhunu,
- fedakârlığın büyüklüğünü
bir kez daha hatırlattı.
Çanakkale;
bir milletin ayağa kalktığı yer,
tarihin dönüm noktasıdır.
11. Sınıf Edebiyat Sayfa 173 – Sorular ve Cevaplar
Sıra Sizde
Aşağıda verilen bulmacayı çözünüz.
???? Yukarıdan Aşağıya
1️⃣ Fıkra türündeki yazılardan oluşan Sütun adlı kitabın yazarı.
➡️ Sezai Karakoç
3️⃣ Türk edebiyatında sohbet türünün ilk yetkin ürünlerini veren sanatçı.
➡️ Ahmet Rasim
4️⃣ Ramazan Sohbetleri adlı eserin yazarı.
➡️ Ahmet Rasim
6️⃣ Cümlede yapılan işten etkilenen varlığı bildiren öge.
➡️ Nesne
1️⃣1️⃣ Aile Sohbetleri adıyla haftalık konuşmalar yapan sanatçı.
➡️ Şevket Rado
1️⃣3️⃣ Okuyucuyla karşılıklı konuşma havasında yazılan edebî tür.
➡️ Sohbet
1️⃣4️⃣ Cümlede yargı bildiren öğe.
➡️ Yüklem
???? Soldan Sağa
2️⃣ Sohbet türüne eskiden verilen ad.
➡️ Musahabe
5️⃣ Türk edebiyatına sohbet türünün ilk kez görüldüğü edebî dönem.
➡️ Tanzimat
7️⃣ Fıkra türüne günümüzde verilen ad.
➡️ Köşe yazısı
8️⃣ Bir cümlede işi yapan varlığı bildiren öge.
➡️ Özne
9️⃣ Sohbet türündeki Edebiyat Söyleşileri adlı kitabın yazarı.
➡️ Suut Kemal Yetkin
???? Çeşitli alanlarda günlük yaşam ve ülke sorunları ile ilgili, konuşma diline uygun yazılan kısa yazı türü.
➡️ Fıkra
1️⃣2️⃣ Sohbet ve fıkra türlerinin gelişmesinde önemli payı olan medya türü.
➡️ Gazete
1️⃣4️⃣ Fıkra türündeki yazılardan oluşan Sarı Çizmeli Mehmet Ağa adlı kitabın yazarı.
➡️ Aziz Nesin