11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 44-48 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabındaki 5. Etkinlik Duyu Organlarını ve Duyu Reseptörlerini Araştırma çalışmalarını kapsamaktadır.
11. Sınıf Biyoloji Sayfa 44-48 Cevapları – 5. Etkinlik Duyu Organlarını ve Duyu Reseptörlerini Araştırma
Bu etkinlikte farklı uyaranların reseptörler tarafından algılanması, nöronun yapısı, zar potansiyelindeki değişimler, sinaptik iletim ve duyu organlarındaki reseptör çeşitleri incelenmektedir. Etkinliğin sonunda nöronlar, duyu reseptörleri ve duyu organlarıyla ilgili yapılandırılmış grid soruları cevaplanmaktadır.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 44 Cevapları
5. Etkinlik – Duyu Organlarını ve Duyu Reseptörlerini Araştırma
1. Soru: Çevrenizden farklı uyaran çeşitlerine (ışık, sıcaklık, mekanik etki, kimyasallar) örnekler veriniz. Bu uyaranların önce reseptörler tarafından nasıl algılandığına ilişkin düşüncelerinizi sınıfta sözlü olarak paylaşınız. Örnek cevap: Işık: Güneş ışığı gözdeki fotoreseptörler tarafından algılanır.
Sıcaklık: Sıcak bir cisme dokunulduğunda derideki termoreseptörler uyarılır.
Mekanik etki: Dokunma ve basınç derideki mekanoreseptörler tarafından algılanır; ses dalgaları da kulaktaki mekanoreseptörleri uyarır.
Kimyasal uyaran: Koku molekülleri burundaki, tat molekülleri ise dildeki kemoreseptörler tarafından algılanır.
Sıcaklık: Sıcak bir cisme dokunulduğunda derideki termoreseptörler uyarılır.
Mekanik etki: Dokunma ve basınç derideki mekanoreseptörler tarafından algılanır; ses dalgaları da kulaktaki mekanoreseptörleri uyarır.
Kimyasal uyaran: Koku molekülleri burundaki, tat molekülleri ise dildeki kemoreseptörler tarafından algılanır.
2. Soru: Duyu organı-reseptör-nöron ilişkisini, nöronların yapısını, çeşitlerini ve görevlerini bilim dergileri, bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan araştırınız. Örnek cevap: Duyu organlarındaki reseptörler çevreden gelen uyaranları algılayarak elektriksel uyartıya dönüştürür. Oluşan uyartılar duyu nöronları ile merkezî sinir sistemine taşınır ve burada değerlendirilir. Nöronun temel kısımları hücre gövdesi, dendrit ve aksondur. Duyu nöronları uyaranı merkezî sinir sistemine taşırken ara nöronlar bilgiyi değerlendirir, motor nöronlar ise oluşan cevabı kas veya salgı bezleri gibi efektör yapılara iletir.
3. Soru: Elde ettiğiniz bilgileri kullanarak aşağıda verilen nöron görseli üzerinde nörona ait yapıları isimlendiriniz. İsimlendirdiğiniz yapıların görevlerini nöron görseli altında verilen tabloya yazınız. Kısa Cevap: Numaralandırılmış yapıların cevapları 45. sayfadaki görsele göre aşağıda verilmiştir.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 45 Cevapları
3. Soru – Nöronun Yapıları
| No. | Yapının Adı | Yapının Görevi |
|---|---|---|
| 1 | Dendrit | Diğer nöronlardan veya reseptörlerden gelen uyarıları alarak hücre gövdesine iletir. |
| 2 | Hücre gövdesi | Çekirdek ve organelleri bulundurur; hücrenin yaşamsal faaliyetlerinin yürütüldüğü bölümdür. |
| 3 | Ranvier boğumu | Miyelin kılıfın kesintiye uğradığı bölgedir; uyartının atlamalı iletimle hızlı ilerlemesini sağlar. |
| 4 | Miyelin kılıf | Aksonu elektriksel olarak yalıtır ve uyartı iletimini hızlandırır. |
| 5 | Akson ucu | Uyartının nörotransmitter maddeler aracılığıyla diğer nörona veya hedef hücreye aktarılmasını sağlar. |
| 6 | Çekirdek | Hücrenin kalıtsal bilgisini taşır ve hücresel faaliyetlerin yönetiminde görev alır. |
| 7 | Akson | Uyartıyı hücre gövdesinden akson ucuna doğru iletir. |
4. Soru: Zar potansiyelindeki değişimin nöron boyunca nasıl taşındığını belirleyerek aşağıdaki tabloyu doldurunuz. Tabloyu doldururken nöron zarındaki yük değişimini “+” ya da “-” olarak şekil üzerinde gösteriniz. Kısa Cevap: Uyartının ilerlemesi sırasında polarizasyon → depolarizasyon → repolarizasyon olayları birbirini izler.
| Zar Potansiyeli | Nöronun Dışı | Nöronun İçi | Tanımı |
|---|---|---|---|
| Polarizasyon | + | - | Nöronun dinlenme hâlidir. Hücre dışı pozitif, hücre içi negatif yüklüdür. |
| Depolarizasyon | - | + | Uyarılan bölgede pozitif iyonların hücre içine girmesiyle yük dağılımı tersine döner. |
| Repolarizasyon | + | - | Pozitif iyonların yeniden hücre dışına çıkmasıyla zar dinlenme durumundaki yük dağılımına döner. |
Depolarizasyon dalgası akson boyunca ilerlerken arkasındaki bölge repolarize olur. Miyelinli nöronlarda aksiyon potansiyeli Ranvier boğumlarında oluştuğu için uyartı boğumdan boğuma atlayarak daha hızlı ilerler.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 46 Cevapları
5. Soru: Zar potansiyeli değişiminin diğer nöronlara nasıl aktarıldığını aşağıdaki şekilden yararlanarak açıklayınız. Kısa Cevap: Uyartı akson ucuna ulaştığında nörotransmitter maddeler sinaps boşluğuna bırakılır. Bu maddeler diğer nöronun zarındaki reseptörlere bağlanarak yeni bir uyartının oluşmasını sağlar. Detaylı Cevap: Aksiyon potansiyeli akson ucundaki sinaptik keseciklerin nörotransmitter madde salgılamasını sağlar. Nörotransmitterler sinaps boşluğundan geçerek sonraki nöronun dendritindeki reseptörlere bağlanır. Böylece elektriksel iletim, sinapsta kimyasal bir aktarımın ardından diğer nöronda yeniden elektriksel uyartıya dönüşür.
6. Soru: Bilimsel kaynaklardan yaptığınız araştırmalardan hareketle duyu reseptörlerini “fiziksel, kimyasal ve elektriksel uyaranlar” ve “manyetik değişimlerin meydana getirdiği uyaranları algılayanlar” şeklinde ayrıştırıp aşağıdaki tabloyu doldurunuz. Kısa Cevap:
| Uyaran Enerji Çeşitleri | Uyaranları Algılayan Reseptörler |
|---|---|
| Fiziksel uyaranlar Isı, ışık, dokunma, basınç, elektrik ve manyetizma | Termoreseptörler, mekanoreseptörler ve elektromanyetik reseptörler (fotoreseptör, elektroreseptör ve manyetoreseptörler) |
| Kimyasal uyaranlar Koku ve tat molekülleri | Kemoreseptörler |
7. Soru: Yukarıdaki görselden ve araştırmalarınızdan hareketle duyu reseptörlerinin ve duyu organlarının niteliklerini belirleyerek yazınız. Örnek cevap: Duyu reseptörleri belirli uyaran türlerine duyarlı özelleşmiş yapılardır. Fiziksel veya kimyasal uyaranları elektriksel uyartıya dönüştürürler. Duyu organları bu reseptörleri barındırır; oluşan uyartılar nöronlarla beyne taşınır ve ilgili merkezlerde yorumlanarak anlamlı bir duyuya dönüşür.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 47 Cevapları
8. Soru: Aşağıdaki tabloyu doldurarak duyu organlarını duyu reseptörlerinin çeşitlerine, yapı ve işlevlerine göre ayrıştırınız. Kısa Cevap:
| Duyu Organı | Reseptör Çeşidi | Reseptörün Yapısı | Reseptörün İşlevi |
|---|---|---|---|
| Göz | Fotoreseptör / Elektromanyetik reseptör | Nöron | Işığı algılar ve görme uyartısının oluşmasını sağlar. |
| Kulak | Mekanoreseptör | Duyu epiteli | Ses titreşimleri ile baş ve vücut hareketlerini algılar. |
| Burun | Kemoreseptör | Nöron | Koku moleküllerini algılar. |
| Dil | Kemoreseptör; ayrıca termoreseptör ve mekanoreseptör | Duyu epiteli | Tat moleküllerini, sıcaklık farklarını ve besinin bazı mekanik özelliklerini algılar. |
| Deri | Mekanoreseptör, termoreseptör ve nosiseptör | Nöron | Dokunma, basınç, sıcaklık ve ağrı gibi uyaranları algılar. |
9. Soru: Güvenilir kaynaklardan elde ettiğiniz bilgileri, görselleri, videoları veya sınıfta/laboratuvarda bulunan maketleri kullanarak, duyu organları ile duyu reseptörlerini gruplandırıp etiketleyiniz. Kaynaklara ulaşmanın mümkün olmadığı durumlarda ders kitabından yararlanınız. Kısa Cevap:
| Duyu Organı | Reseptörün Adı | Reseptörün Bulunduğu Bölüm |
|---|---|---|
| Göz | Çubuk ve koni hücreleri | Ağ tabaka (retina) |
| Burun | Koku reseptörleri / Kemoreseptörler | Sarı bölge (koku alanı) |
| Kulak | Tüylü duyu hücreleri / Mekanoreseptörler | Corti organı, yarım daire kanalları, tulumcuk ve kesecik |
| Dil | Tat reseptörleri / Kemoreseptörler | Papillalardaki tat tomurcukları |
| Deri | Mekanoreseptör, termoreseptör ve nosiseptörler | Derideki sinir uçları ve özellikle alt deri (dermis) |
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları
Değerlendirme – Yapılandırılmış Grid
1. Soru: Bir nöronun yapısını oluşturan temel kısımlar hangileridir? Cevap: a) Akson, g) Hücre gövdesi, k) Dendrit
2. Soru: Kemoreseptör bulunduran duyu organları hangileridir? Cevap: h) Burun, l) Dil
3. Soru: Reseptörlerin algıladığı fiziksel uyaran türleri hangileridir? Cevap: c) Ses dalgaları, d) Basınç
4. Soru: Deride bulunan reseptör çeşitleri hangileridir? Cevap: ç) Nosiseptör, f) Mekanoreseptör, i) Termoreseptör
5. Soru: Reseptörlerin yapısını oluşturan hücre ve doku tipleri hangileridir? Cevap: b) Duyu epiteli, ğ) Nöron
6. Soru: Mekanoreseptör bulunduran duyu organları hangileridir? Cevap: e) Deri, m) Kulak
7. Soru: Gözde bulunan fotoreseptör hücreleri hangileridir? Cevap: ı) Çubuk hücreleri, j) Koni hücreleri
8. Soru: Ses dalgalarını algılayıp beyne iletilmesinde görev alan yapılar hangileridir? Cevap: b) Duyu epiteli, f) Mekanoreseptör, ğ) Nöron, m) Kulak
9. Soru: Mekanoreseptörlerin algıladığı uyaranlar hangileridir? Cevap: c) Ses dalgaları, d) Basınç
10. Soru: Koku moleküllerini algılayıp bunların beyne iletilmesinde görev alan yapılar hangileridir? Cevap: h) Burun, ğ) Nöron
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.
11. Sınıf Biyoloji Sayfa 44-48 Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Nöronun temel kısımları nelerdir?
Hücre gövdesi, dendrit ve akson nöronun üç temel kısmıdır.
Depolarizasyonda nöronun iç ve dış yükü nasıl değişir?Depolarizasyonda nöronun içi pozitif, dışı negatif hâle gelir.
Kemoreseptörler hangi duyu organlarında bulunur?Kemoreseptörler temel olarak burun ve dilde bulunur.