10. Sınıf Siyer Ders Kitabı Sayfa 38-41 Cevapları MEB Yayınları - 1. Ünite Ölçme ve Değerlendirme

Soru 1: Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangilerine ulaşılabilir? İşaretleyiniz.
Cevap: a, b, ç, e, f ve ğ

İşaretlenecek ifadeler:
a) Toplumun gelenekleri o dönemin zihniyetini ortaya koymaktadır.
b) Toplumsal hayatta soy temelli bir anlayışın hâkimiyeti söz konusudur.
ç) Kadınlar ve çocuklar fiziksel güce sahip olmadıkları için değersiz görülmüştür.
e) Asabiyetin etkisini birçok alanda görmek mümkündür.
f) Atalarına körü körüne bağlılık cahiliye insanının özelliklerindendir.
ğ) Asabiyet duygusu nedeniyle kan davaları görülmüştür.

Soru 2: Kâbe'nin varlığının Mekke'nin ekonomik hayatına etkisini açıklayınız.
Kısa Cevap: Kâbe, Mekke'yi önemli bir dinî ziyaret merkezi hâline getirerek ticaretin canlanmasını sağlamıştır.
Detaylı Cevap: Dinî bir merkez olan Kâbe'nin varlığı, Mekke'nin ekonomik hayatını doğrudan etkilemiştir. Kâbe'yi ziyaret etmek için şehre gelen insanların alışveriş ve diğer ihtiyaçları ticari hayatı hareketlendirmiş ve Mekke'nin ekonomik önemini artırmıştır.

Soru 3: Kureyşliler ile Sakifliler arasındaki ekonomik ve siyasi rekabeti sonuçları bakımından yorumlayınız.
Kısa Cevap: Sakifliler ekonomik açıdan güçlenseler de ticaret için Mekkelilerin desteğine ihtiyaç duymuş ve siyasi bakımdan Mekke'ye bağımlı kalmışlardır.
Detaylı Cevap: Taifliler ekonomik bakımdan gelişerek Mekkelilerle yarışacak seviyeye ulaşmışlardır. Ancak ticaret yollarına erişmek ve ticari faaliyetlerini sürdürebilmek için Mekkelilere ihtiyaç duymuşlardır. Siyasi açıdan da Taif, önemli ölçüde Mekke'ye bağımlı hâle gelmiştir.

Soru 4: Yesrib'in idaresinde Yahudilerin daha baskın olmasının sebepleri nelerdir?
Kısa Cevap: Yahudilerin ekonomik yönden güçlü olması ve Evs ile Hazrec arasındaki çatışmalar, şehir yönetimindeki etkilerini artırmıştır.
Detaylı Cevap: Yesrib'deki Arap kabileleri arasında uzun yıllar devam eden ve Yahudilerin de kışkırttığı çatışmalar, Evs ve Hazrec'in birlik oluşturmasını engellemiştir. Bunun yanında Yahudilerin ekonomik bakımdan güçlü olmaları, onların şehrin idaresinde daha etkili olmalarını sağlamıştır.

Soru 5: Asabiyet anlayışının cahiliye toplumunda etkili olmasının sebepleri nelerdir?
Kısa Cevap: Merkezî bir devlet otoritesinin bulunmaması nedeniyle asabiyet, kabile üyelerinin güvenliğini ve haklarını koruyan temel dayanışma sistemi hâline gelmiştir.
Detaylı Cevap: Devlet otoritesinin bulunmadığı şartlarda asabiyet, Arap toplumundaki siyasi ve hukuki boşluğun doldurulmasına yardımcı olmuş, kabile üyelerinin can ve mal güvenliğinin korunmasını sağlamıştır. Bu nedenle asabiyet, Cahiliye Dönemi sosyal hayatının vazgeçilmez unsurlarından biri olmuştur.

Soru 6: Sizce kabile sisteminde kolektif ceza uygulanmasının sonuçları neler olmuştur?
Örnek Cevap-1: Kolektif ceza nedeniyle bir kişinin işlediği suçtan bütün kabile sorumlu tutulmuş, bu durum anlaşmazlıkların büyümesine ve kabileler arası çatışmalara yol açmış olabilir.
Örnek Cevap-2: Suçun yalnızca onu işleyen kişiye değil bütün kabileye yüklenmesi, suçsuz insanların da olayın sonuçlarından etkilenmesine neden olmuştur. Ayrıca karşılıklı intikam düşüncesi güçlenerek kan davalarının ve uzun süreli kabile çatışmalarının devam etmesine zemin hazırlamış olabilir.

Soru 7: Kabilenin suçluyu karşı tarafa teslim etmemesinin gerekçeleri neler olabilir?
Örnek Cevap-1: Kabile üyeleri arasındaki asabiyet ve dayanışma duygusu, kabilenin kendi üyesini karşı tarafa teslim etmesini engellemiş olabilir.
Örnek Cevap-2: Kabile, kendi üyesini teslim etmeyi kabile dayanışmasına ve itibarına zarar verecek bir davranış olarak görmüş olabilir. Asabiyet anlayışı gereği üyeler birbirini koruyor, suçlunun cezasını da karşı tarafa bırakmak yerine kendi kabileleri içinde vermeyi tercih ediyorlardı.

Soru 8: Bu metinden hareketle cahiliye toplumundaki putperestlik algısını yorumlayınız.
Örnek Cevap-1: Cahiliye insanları putlardan yardım ve yönlendirme bekliyor ancak istedikleri sonucu alamadıklarında putların kararını reddedebiliyorlardı. Bu durum putperestlik anlayışında bir tutarsızlık olduğunu göstermektedir.
Örnek Cevap-2: İmrülkays'ın fal oklarının sonucunu beğenmeyince putu suçlaması, insanların putlara kutsal bir anlam yüklemelerine rağmen kendi isteklerine uygun sonuç çıkmadığında bu kutsallığı göz ardı edebildiklerini göstermektedir. Bu olay, Cahiliye toplumundaki putperestlik anlayışının çelişkili ve insanın kendi beklentilerine göre şekillenebilen bir yapıya sahip olduğunu düşündürmektedir.

Soru 9: Bu tablonun doğru olabilmesi için hangi satırlardaki işaretlemelerin yerleri değiştirilmelidir?
Cevap: E) III ve V
Açıklama: Yahudiler ile putperest Arapların hâkimiyet mücadelesi Yesrib'de yaşanmıştır. Sakiflilerin faaliyetleri sonucunda gelişen şehir ise Taif'tir. Bu nedenle III ve V. satırlardaki işaretlerin yerleri değiştirilmelidir.

Soru 10: Kusay bin Kilab ve Kâbe hizmetleriyle ilgili verilen bilgilerden hangileri söylenebilir?
Cevap: D) I ve III
Açıklama: Metinden Kusay bin Kilab'ın görevleri kendi sorumluluğunda topladığı ve bu görevlerin kabileler arasında üstünlük vesilesi sayıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre I ve III. ifadeler doğrudur.

Soru 11: Aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı Hz. Peygamber'in şahsiyeti hakkında fikir verir?
Cevap: C) Hz. Hatice, Peygamberimizle niçin evlenmek istemiştir?
Açıklama: Hz. Hatice'nin Hz. Muhammed'i (sav) eş olarak tercih etmesinde onun iffetli, dürüst ve güvenilir kişiliği etkili olmuştur. Bu nedenle bu sorunun cevabı doğrudan Hz. Peygamber'in şahsiyeti hakkında bilgi verir.

Soru 12: Bu parçaya göre cahiliye toplumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: A) Putlar Allah (cc) ile kul arasında aracı sayılır.
Açıklama: Verilen parçada putlara hediye sunulması, putların bakımını yapan sadin adlı görevlilerin bulunması ve istenilen sonuç çıkana kadar fal oklarının tekrar çekilmesi anlatılmaktadır. Ancak putların Allah (cc) ile kul arasında aracı sayıldığı bilgisi bu parçadan çıkarılamaz.

Toplu Cevap Anahtarı: 1. a, b, ç, e, f, ğ - 2. Kâbe ticareti canlandırmıştır - 3. Taif ekonomik ve siyasi açıdan Mekke'ye bağımlı hâle gelmiştir - 4. Yahudilerin ekonomik üstünlüğü ve Evs-Hazrec çatışmaları - 5. Asabiyet siyasi ve hukuki boşluğu doldurmuştur - 6. Örnek cevap - 7. Örnek cevap - 8. Örnek cevap - 9. E - 10. D - 11. C - 12. A