10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 48-50 Cevapları MEB Yayınları, Etkileşim temasındaki “Birim Kütle” etkinliğinin örnek cevaplarını içermektedir. Etkinlikte fasulye, nohut ve mısır taneleri kullanılarak kütle ile tanecik sayısı arasında ilişki kurulmakta ve buradan mol kavramına geçilmektedir.
10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 48-50 Cevapları MEB Yayınları - Birim Kütle
Not: Bu etkinlikte yapılan tartımlar kullanılan fasulye, nohut ve mısır tanelerinin büyüklüğüne göre değişebilir. Bu nedenle aşağıdaki sayısal değerler örnek uygulama olarak verilmiştir. Öğrencinin kendi deneyinde farklı sonuçlar elde etmesi normaldir.
10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları
Etkinlik: Birim Kütle
1. Soru: Görsellerde verilen maddelerin miktarlarını ifade etmek için maddelerin ölçülebilir hangi özelliğini kullanırsınız? Örnek cevap: Maddelerin türüne göre kütle, hacim veya tane sayısı kullanılabilir. Fasulye, nohut, mısır, mercimek, tuz ve benzeri katı maddelerin miktarları genellikle kütle ile ifade edilir. Lahana gibi büyük ürünler adet veya kilogramla, su gibi sıvılar ise hacim birimleriyle ölçülebilir.
| Madde | Miktarı İfade Etmek İçin Kullanılabilecek Özellik |
|---|---|
| Fasulye, nohut, mısır, mercimek | Kütle (g, kg) veya gerektiğinde tane sayısı |
| Tuz, şeker, kum | Kütle (g, kg) |
| Lahana | Adet veya kütle (kg) |
| Su | Hacim (mL, L) |
2. Soru: Tuz, şeker, saman, kum gibi tane ile sayılamayacak çokluklar hangi ölçü birimleri ile ifade edilir? Cevap: Tuz, şeker ve kum gibi çok sayıdaki tanecikten oluşan maddeler genellikle gram (g), kilogram (kg) veya ton gibi kütle birimleriyle ifade edilir. Saman gibi maddeler ise günlük hayatta çoğunlukla balya hâlinde paketlenerek miktarlandırılır.
10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 49 Cevapları
3. Soru - 100 Tanenin Kütlesinin Belirlenmesi
Soru: Fasulye, nohut ve mısır tanelerinden yüzer adet sayarak kütlelerini belirleyiniz. Örnek uygulama: Tartım sonucunun kullanılan tanelere göre değişebileceği unutulmamalıdır. Örnek olarak aşağıdaki değerler kullanılabilir.
| Madde | 100 Tanesinin Örnek Kütlesi |
|---|---|
| Fasulye | 50 g |
| Nohut | 40 g |
| Mısır | 25 g |
4. Soru - Bağıl Kütle Oluşturma
Soru: Taneciklerden birinin 100 tanesinin toplam kütlesini birim kütle kabul ederek diğerlerini bu birime göre hesaplayınız. Örnek cevap: 100 mısır tanesinin kütlesi olan 25 g referans kütle kabul edilsin.
Fasulye: 50 / 25 = 2
Nohut: 40 / 25 = 1,6
Mısır: 25 / 25 = 1
Fasulye: 50 / 25 = 2
Nohut: 40 / 25 = 1,6
Mısır: 25 / 25 = 1
| Madde | Bölme Sonucu Çıkan Değer |
|---|---|
| Fasulye | 2 |
| Nohut | 1,6 |
| Mısır | 1 |
5. Soru - Aynı Bağıl Kütledeki Tanecik Sayıları
Örnek cevap: Yukarıdaki örnek değerlere göre 2 g fasulye, 1,6 g nohut ve 1 g mısır tartıldığında her örnekte yaklaşık aynı sayıda, örneğin 4 tane tanecik bulunabilir.
Bu sonuç, farklı maddelerde aynı tanecik sayısına ulaşmak için farklı kütlelere ihtiyaç duyulduğunu gösterir.
Bu sonuç, farklı maddelerde aynı tanecik sayısına ulaşmak için farklı kütlelere ihtiyaç duyulduğunu gösterir.
6. Soru
Soru: Bulduğunuz bağıl kütledeki tanecik sayısını bir ölçü kabul ederek bu ölçüye bir isim veriniz. Örnek cevap: Örneğimizde yaklaşık 4 taneciği içeren miktara “1 paket” adı verilebilir. Buna göre 8 tanecik 2 paket, 12 tanecik 3 paket olarak ifade edilebilir.
7. Soru - Mol ile Kendi Biriminizi Karşılaştırınız
| Özellik | Bilimsel Miktar Birimi | Etkinlikte Verilen Örnek Birim |
|---|---|---|
| Birimin İsmi | mol | paket |
| İçerdiği Tane Sayısı | 6,02 × 1023 | Örneğimizde yaklaşık 4 tane |
| Tanım | 6,02 × 1023 tane tanecik içeren madde miktarıdır. | Etkinlikte belirlenen sabit tanecik sayısını ifade eden örnek miktar birimidir. |
10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 50 Cevapları
8. Soru - Kütle ve Tanecik Sayısı İlişkisi
Soru: Bağıl kütle ile kütle-tanecik sayısı arasındaki ilişkiyi bir eşitlikle gösteriniz ve sonuçları diğer gruplarla karşılaştırınız. Örnek cevap: Aynı tür madde için kütle arttıkça tanecik sayısı da aynı oranda artar. Yani kütle ile tanecik sayısı doğru orantılıdır.
100 tanenin kütlesi m100 ise herhangi bir m kütlesindeki yaklaşık tanecik sayısı;
N = (m / m100) × 100
bağıntısıyla ifade edilebilir.
100 tanenin kütlesi m100 ise herhangi bir m kütlesindeki yaklaşık tanecik sayısı;
N = (m / m100) × 100
bağıntısıyla ifade edilebilir.
| Benzerlikler | Farklılıklar |
|---|---|
| Bütün gruplarda kütle ile tanecik sayısı doğru orantılıdır. | Ölçülen 100 tanenin kütleleri gruplara göre farklı çıkabilir. |
| Her grup bir referans kütle oluşturarak miktar birimi tanımlamıştır. | Grupların kendi miktar birimlerine verdikleri isimler farklı olabilir. |
| Belirli tanecik sayısı ile belirli kütle arasında ilişki kurulmuştur. | Fasulye, nohut ve mısırların büyüklükleri farklı olduğundan deneysel değerler değişebilir. |
Değerlendirme - 1. Soru
Soru: Eğer Avogadro sayısı 1000 olsaydı (1 mol = 1000 tane), bu durum atomların kütlelerini nasıl etkilerdi? Cevap: Tek bir atomun kütlesi değişmezdi. Çünkü atomun yapısını oluşturan temel taneciklerin belirli kütleleri vardır. Ancak 1 mol yalnızca 1000 atomdan oluşsaydı 1 mol atomun toplam kütlesi, yani mol kütlesi değişirdi.
Değerlendirme - 2. Soru
Soru: Kimyada mol kavramı neden kullanılmaktadır? Cevap: Atom ve moleküller tek tek sayılamayacak kadar küçük ve çok sayıdadır. Bunları tek tek saymak pratik olarak mümkün değildir. Mol kavramı, belirli sayıdaki taneciği ölçülebilir bir kütle ile ilişkilendirmeyi sağlar. Böylece kimyasal maddelerin miktarları kolayca hesaplanabilir.
Değerlendirme - 3. Soru
Soru: 12C izotopu referans alınarak verilen H, Ca ve Au atomlarının belirtilen kütlelerde ne kadar tanecik içerdiğini mol kavramıyla ilişkilendirerek açıklayınız. Cevap:
H atomunun bağıl atom kütlesi ≈ 1 olduğundan 1 g H ≈ 1 mol,
Ca atomunun bağıl atom kütlesi ≈ 40 olduğundan 40 g Ca ≈ 1 mol,
Au atomunun bağıl atom kütlesi ≈ 197 olduğundan 197 g Au ≈ 1 mol atom içerir.
Her biri 1 mol olduğundan her örnekte yaklaşık 6,02 × 1023 atom bulunur.
H atomunun bağıl atom kütlesi ≈ 1 olduğundan 1 g H ≈ 1 mol,
Ca atomunun bağıl atom kütlesi ≈ 40 olduğundan 40 g Ca ≈ 1 mol,
Au atomunun bağıl atom kütlesi ≈ 197 olduğundan 197 g Au ≈ 1 mol atom içerir.
Her biri 1 mol olduğundan her örnekte yaklaşık 6,02 × 1023 atom bulunur.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
1 mol kaç taneciktir?
1 mol, yaklaşık 6,02 × 10 üzeri 23 tanecik içerir. Bu sayıya Avogadro sayısı denir.
Kimyada mol neden kullanılır?Atom ve molekülleri tek tek saymak mümkün olmadığı için tanecik sayısını ölçülebilir madde miktarı ve kütle ile ilişkilendirmek amacıyla mol kullanılır.