10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 238
Etkinlik: Çöktüğünü Gördün mü?
Soru: Aşağıdaki basamakları takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz. Basamakları tamamladıktan sonra “Değerlendirme” bölümündeki soruları cevaplayınız.
1) Makro Ölçek Deneyi
Soru: Deney sonrasında elde ettiğiniz bulguları yazınız.
Kısa Cevap: Karışımda beyaz çökelti oluşmuştur.
Detaylı Cevap: AgNO₃ çözeltisi ile Na₂CO₃ çözeltisi bir araya getirildiğinde çözeltide beyaz renkli katı bir madde oluşmuştur. Bu madde gümüş karbonat (Ag₂CO₃) olarak adlandırılır. Bu durum, çözeltide çözünmeyen bir maddenin oluştuğunu yani çökelme tepkimesi gerçekleştiğini gösterir. Makro ölçekte bu değişim gözle kolayca fark edilir.
2) Mikro Ölçek Deneyi
Soru: Deney sonrasında elde ettiğiniz bulguları yazınız.
Kısa Cevap: Daha az madde ile aynı çökelti oluşmuştur.
Detaylı Cevap: Mikro ölçekte yapılan deneyde de Na₂CO₃ ve AgNO₃ çözeltileri karıştırıldığında beyaz çökelti oluşmuştur. Bu çökelti yine gümüş karbonattır (Ag₂CO₃). Ancak bu deneyde kullanılan madde miktarı çok daha azdır. Buna rağmen aynı kimyasal tepkimenin gerçekleşmesi, mikro ölçekli deneylerin daha ekonomik ve çevre dostu olduğunu göstermektedir.
10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 239
Bulgular ve Sonuç
Soru 1: Makro ve mikro ölçekli deneylerin sonuçlarını karşılaştırınız. Herhangi bir fark gözlemlediniz mi?
Kısa Cevap: Tepkime aynı, çevresel etkileri farklıdır.
Detaylı Cevap: Her iki deneyde de aynı çökelme tepkimesi gerçekleşmiş ve beyaz çökelti oluşmuştur. Ancak mikro ölçekte deneyde kullanılan kimyasal ve su miktarı çok daha azdır. Bu nedenle mikro deneyler daha az atık oluşturur ve çevreye daha az zarar verir.
Soru 2: Ekosisteme etkileri belirlemek için ölçütler oluşturunuz.
Kısa Cevap: Az kimyasal, az su ve az atık olmalıdır.
- Kimyasal madde miktarı minimum olmalı
- Deney sonrası atık miktarı az olmalı
- Su tüketimi düşük olmalı
- Çevreye zararlı maddeler kullanılmamalı
- Enerji ve kaynak tasarrufu sağlanmalı
Soru 3: Tabloyu doldurunuz
Kısa Cevap:
- Makro: 200 mL su – 11 g madde
- Mikro: 20 mL su – 0,11 g madde
Makro deney:
- Su: 200 mL
- Kimyasal: 11 g
Mikro deney:
- Su: 20 mL
- Kimyasal: 0,11 g
Soru 4: Makro ve mikro ölçekli deneyleri karşılaştırınız.
Kısa Cevap: Mikro ölçek daha sürdürülebilirdir.
Detaylı Cevap: Makro deneylerde fazla madde kullanımı nedeniyle atık ve su tüketimi artar. Mikro deneylerde ise daha az kimyasal kullanılır, bu da su ayak izini küçültür ve atom ekonomisini artırır. Bu yüzden mikro ölçekli deneyler çevreye daha duyarlıdır.
Değerlendirme Cevapları
Soru 1: Mikro ölçekli deneylerin avantaj ve dezavantajları
Kısa Cevap: Avantajları fazla, dezavantajları sınırlıdır.
Avantajları:
- Daha az kimyasal kullanımı
- Daha az atık oluşumu
- Daha güvenli çalışma ortamı
- Daha düşük maliyet
Dezavantajları:
- Ölçüm ve gözlem zor olabilir
- Özel ekipman gerektirebilir
Soru 2: Su ayak izi ve kimyasal kirlilik nasıl azaltılır?
Kısa Cevap: Tasarruf ve geri dönüşüm yapılmalıdır.
- Su yeniden kullanılmalı
- Kimyasallar geri dönüştürülmeli
- Doğa dostu maddeler tercih edilmeli
- Mikro ölçekli deneyler yaygınlaştırılmalı
Soru 3: Deney ürünlerini nasıl bertaraf ettiniz?
Kısa Cevap: Atıklar uygun şekilde toplandı.
Detaylı Cevap: Deney sonunda oluşan kimyasal atıklar lavaboya dökülmeden atık kaplarında biriktirildi. Malzemeler temizlenerek tekrar kullanıldı.
Soru 4: Çevre kirliliğini artıran veya azaltan işlemler
Kısa Cevap: Mikro ölçek kirliliği azaltır.
Detaylı Cevap: Deney sırasında mikro ölçek tercih edilerek su ve kimyasal tüketimi azaltılmıştır. Bu sayede çevreye verilen zarar minimuma indirilmiştir.
Soru 4a: Çevre kirliliğinin kaynakları nelerdir?
Kısa Cevap: Sanayi ve bilinçsiz tüketimdir.
- Sanayi atıkları
- Kimyasal maddeler
- Plastik kullanımı
- Tarım ilaçları
- Bilinçsiz tüketim alışkanlıkları
10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 240
Soru b) Doğayı korumak, çevresel temizlik ve sürdürülebilirliği sağlamak için neler yapabilirsiniz?
Kısa Cevap: Doğayı korumak için tasarruf yapmalı ve çevre dostu davranmalıyız.
Detaylı Cevap: Doğayı korumak için günlük yaşamda su ve elektrik tasarrufu yapmak, geri dönüşüme önem vermek ve çevreye zarar vermeyen ürünleri tercih etmek gerekir. Ayrıca plastik kullanımını azaltmak, toplu taşıma araçlarını kullanmak ve doğaya zarar veren atıkları doğru şekilde bertaraf etmek sürdürülebilir bir yaşam için büyük önem taşır.
Soru c) İsrafı önleyerek doğayı nasıl korumuş olursunuz?
Kısa Cevap: İsrafı önlemek doğadaki kaynakların korunmasını sağlar.
Detaylı Cevap: İsrafı önlemek, doğadaki sınırlı kaynakların gereksiz yere tükenmesini engeller. Gereksiz tüketimden kaçınmak, suyu ve enerjiyi bilinçli kullanmak çevreyi korur. Bu sayede hem atık miktarı azalır hem de doğaya verilen zarar minimuma iner.
Soru ç) Kaynak kullanımını, israfı ve kirliliği azaltabilecek üç yöntem yazınız.
Kısa Cevap: Tasarruf, geri dönüşüm ve arıtma yöntemleri kullanılmalıdır.
- Geri dönüşüm uygulamalarını yaygınlaştırmak
- Enerji ve su tasarrufunu artırmak
- Atıkların arıtılarak tekrar kullanılmasını sağlamak
Bu yöntemler, hem doğal kaynakların korunmasına hem de çevre kirliliğinin azaltılmasına katkı sağlar.