10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları – Sayfa 281 | Çalışma Yaprağı
Soru 1: K–L arası 30 cm, dalga sürati 8 cm/s ise;
a) Dalga boyu kaç cm olur?
Cevap: K ile L arası uzaklık 1,5 dalga boyuna karşılık gelir.
30 cm = 1,5λ ⇒ λ = 20 cm
b) Frekansı kaç Hz olur?
Cevap: v = λ·f
8 = 20·f ⇒ f = 0,4 Hz
c) Genliği kaç cm olur?
Cevap: Genlik, denge konumundan tepeye/çukura olan dik uzaklıktır.
A = 4 cm
ç) Kaynağın frekansı 0,5 Hz yapılırsa dalga boyu kaç cm olur?
Cevap: Ortam aynı olduğu için sürat değişmez.
8 = λ·0,5 ⇒ λ = 16 cm
(Yeni dalga, önceki dalgaya göre daha kısa dalga boylu olacak şekilde çizilir.)
Soru 2: La notasının frekansı 440 Hz, ses hızı 340 m/s ise dalga boyu kaç m’dir?
Cevap: v = λ·f ⇒ λ = v/f
λ = 340 / 440 = 0,77 m
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 282 – Dalga Hareketi
Soru 3: Elektriksel sinyallerin zaman içindeki değişimini görsel olarak temsil eden bir ölçüm cihazı olan osiloskop, bu sinyallerin dalga formlarının kullanıcı tarafından analiz edilebilmesini sağlar. Yandaki şekilde bir devreye ait dalga şeklinin osiloskop ekranındaki görüntüsü verilmiştir. Düşey eksen, gerilim olarak genliği ifade etmektedir. Görüntüdeki grafik değerlerini ve bir tam dalganın 2 s’de oluştuğunu dikkate alarak dalga hareketlerine ilişkin aşağıdaki ifadeler doğru ise ilgili alana “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifade için “Açıklama” bölümüne doğrusunu yazınız.
Değerlendirme Tablosu
| D / Y | İfadeler | Açıklama |
|---|---|---|
| D | 1. Dalganın genliği 0,75 V’tur. | Grafikte denge konumundan tepeye olan düşey uzaklık 0,75 V olarak okunmaktadır. |
| Y | 2. Dalganın genliği 1,5 cm’dir. | Genlik düşey eksende gerilim cinsinden verildiği için birimi volt (V) olmalıdır. Doğru ifade: Dalganın genliği 0,75 V’tur. |
| D | 3. Dalganın dalga boyu 8 cm’dir. | Ardışık iki aynı fazlı nokta (tepe–tepe) arası yatay uzaklık 8 cm’dir. |
| D | 4. Dalga periyodik dalgadır. | Dalga belirli zaman aralıklarında kendini tekrar etmektedir. |
| Y | 5. Dalganın frekansı 2 Hz’tir. | Bir tam dalga 2 s’de oluştuğundan periyot T = 2 s olur. Frekans f = 1 / T = 1 / 2 Hz’dir. |
Performans Görevine Hazırlık
Soru: Performans göreviniz için bu bölümde öğrendiğiniz kavramları aşağıdaki alana yazınız.
Cevap: Bu bölümde öğrendiğim temel kavramlar şunlardır:
- Dalga: Bir titreşimin, enerji taşıyarak ortamda ya da boşlukta yayılmasıdır.
- Dalga Boyu (λ): Ardışık iki dalga tepesi ya da iki dalga çukuru arasındaki uzaklıktır.
- Dalga Tepesi: Dalganın denge konumuna göre en üst noktasıdır.
- Dalga Çukuru: Dalganın denge konumuna göre en alt noktasıdır.
- Genlik: Denge konumundan ölçülen en büyük yer değiştirme miktarıdır ve dalganın enerjisiyle ilişkilidir.
- Frekans (f): Bir saniyede oluşan dalga sayısıdır.
- Periyot (T): Bir tam dalganın oluşması için geçen süredir.
- Dalga Hızı (v): Dalganın birim zamanda aldığı yoldur ve v = λ · f bağıntısı ile hesaplanır.
- Enine Dalga: Titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuna dik olan dalgadır.
- Boyuna Dalga: Titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuyla aynı olan dalgadır.
- Mekanik Dalga: Yayılması için maddesel ortama ihtiyaç duyan dalgadır.
- Elektromanyetik Dalga: Boşlukta da yayılabilen, enerji taşıyan dalgalardır.