10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 16-20 Cevapları MEB Yayınları, Kuvvet ve Hareket ünitesindeki Sabit Hızlı Hareket konusu ile 1.1 Etkinlik çalışmalarının cevaplarını içermektedir. Bu bölümde konum, yer değiştirme, hız ve zaman arasındaki ilişkiler grafikler ve matematiksel modeller yardımıyla incelenmektedir.
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 16-20 Cevapları MEB Yayınları - Sabit Hızlı Hareket
1.1 Etkinlikte A ve B araçları için MEB cevap anahtarında verilen muhtemel değerler kullanılmıştır. Buna göre A aracının hız büyüklüğü 1 m/s, B aracının hız büyüklüğü 2 m/s alınmıştır.
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 16 Cevapları
Konuya Başlarken
Soru: Yürüyen merdivenler ile platform tipi asansörlerin benzer özellikleri neler olabilir? Örnek cevap: Her ikisi de insanları belirli bir güzergâh boyunca bir konumdan başka bir konuma taşımak amacıyla kullanılır. Hareketleri düzenli ve kontrollüdür.
Soru: Sabit süratle hareket eden taşıyıcı banttaki valizlerin A-B yolundaki hızı ile ilgili ne söylenebilir? Örnek cevap: A-B yolu doğrusal olduğundan valizin sürati ve hareket yönü değişmez. Bu nedenle A-B arasında valizin hızı sabittir.
Soru: Sabit süratle hareket eden taşıyıcı banttaki valizlerin B-C yolundaki hızı ile ilgili ne söylenebilir? Örnek cevap: B-C yolunda valizin sürati sabit kalmasına rağmen hareket yönü değişir. Hız vektörel bir büyüklük olduğundan yön değiştiği için valizin hızı da değişir.
1.1 Etkinlik - Sabit Hız
Soru: Uçak ve otomobilin yer değiştirmeleri hakkında ne söylenebilir? Cevap: Uçak ve otomobilin A ve B noktaları arasındaki yer değiştirmeleri birbirine eşittir.
Soru: Uçak ve otomobilin aynı konuma farklı zamanlarda ulaşmasının sebebi nedir? Cevap: Uçak ve otomobilin aynı konuma farklı zamanlarda ulaşmasının sebebi hız büyüklüklerinin farklı olmasıdır. Uçak daha hızlı hareket etmiştir.
Soru: Animasyonda uçak yerine yük treni kullanılsaydı trenin hareket süresi ile hız ve yer değiştirme büyüklüklerinde ne gibi farklılıklar ortaya çıkardı? Cevap: Simülasyonda uçak yerine tren kullanılsaydı tren A ve B arasındaki mesafeyi daha uzun zamanda alırdı. Araçların yer değiştirmeleri eşit olduğundan trenin hız büyüklüğü otomobilinkinden küçük olurdu.
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 17 Cevapları
Sabit Hız Etkinliği - Tablo ve Grafikler
Soru: 4. A ve B araçlarına ait Tablo 1'i doldurunuz. Cevap:
| Zaman Aralığı (s) | 0-1 | 1-2 | 2-3 | 3-4 | 4-5 |
| A Aracı - Hız 1 m/s | 1 m | 1 m | 1 m | 1 m | 1 m |
| B Aracı - Hız 2 m/s | 2 m | 2 m | 2 m | 2 m | 2 m |
Soru: Tablo 2'yi doldurunuz. Cevap:
| Zaman (s) | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| A Aracı - Hız 1 m/s | 1 m | 2 m | 3 m | 4 m | 5 m |
| B Aracı - Hız 2 m/s | 2 m | 4 m | 6 m | 8 m | 10 m |
Soru: 5. Araçların konum-zaman grafiklerini çiziniz. Cevap: A aracının konum-zaman grafiği (0,0) noktasından başlayarak (5,5) noktasına, B aracının grafiği ise (0,0) noktasından başlayarak (5,10) noktasına ulaşan doğrusal grafiklerdir. B aracının grafiğinin eğimi daha büyüktür.
Soru: 6. Araçların hız-zaman grafiklerini çiziniz. Cevap: A aracının hız-zaman grafiği 1 m/s, B aracının hız-zaman grafiği 2 m/s değerinde zaman eksenine paralel doğrulardır.
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 18 Cevapları
Grafiklerin Eğim ve Alanlarının Yorumlanması
Soru: 7-a. Araçların (3-5) s zaman aralığındaki yer değiştirme büyüklüklerini bulunuz. Cevap:
A aracı: xA = 5 - 3 = 2 m
B aracı: xB = 10 - 6 = 4 m
A aracı: xA = 5 - 3 = 2 m
B aracı: xB = 10 - 6 = 4 m
Soru: 7-b. Hız-zaman grafiği ile yatay eksen arasında kalan alanın (3-5) s aralığındaki değerini hesaplayınız. Cevap:
A aracı: xA = (5 - 3) × 1 = 2 m
B aracı: xB = (5 - 3) × 2 = 4 m
A aracı: xA = (5 - 3) × 1 = 2 m
B aracı: xB = (5 - 3) × 2 = 4 m
Soru: 7-c. Yer değiştirme büyüklükleri ile hız-zaman grafiğinde hesaplanan alanlar arasındaki ilişki nedir? Cevap: Birbirine eşittir.
Soru: 7-ç. Yer değiştirmenin matematiksel modelini yazınız. Cevap: A ve B araçlarının konum-zaman grafiklerinden elde edilen yer değiştirme büyüklükleri ile hız-zaman grafiklerinden elde edilen alan büyüklükleri eşittir.
Δx = v × Δt
Δx = v × Δt
7-d. Araçların 5 s boyunca yaptığı yer değiştirme büyüklüklerini bulunuz.Kısa Cevap: A aracının yer değiştirme büyüklüğü 5 m, B aracının ise 10 m olur.
Çözüm: Sabit hızlı harekette yer değiştirme büyüklüğü = hız büyüklüğü × geçen süre bağıntısı kullanılır.
- A aracı: Hız büyüklüğü 1 m/s olduğundan her saniye 1 m ilerler. 5 saniyede 1 × 5 = 5 m yer değiştirir.
- B aracı: Hız büyüklüğü 2 m/s olduğundan her saniye 2 m ilerler. 5 saniyede 2 × 5 = 10 m yer değiştirir.
Soru: 7-e. Konum-zaman grafiklerinin eğimlerini hesaplayınız. Cevap:
A aracının grafik eğimi: 1 m/s
B aracının grafik eğimi: 2 m/s
A aracının grafik eğimi: 1 m/s
B aracının grafik eğimi: 2 m/s
Soru: 7-f. Konum-zaman grafiğinin eğimi ile araçların hızları arasındaki ilişki nedir? Cevap: Birbirine eşittir. Konum-zaman grafiğinin eğimi hareketlinin hızını verir.
Soru: 7-g. Hız ve yer değiştirme büyüklüğü için elde ettiğiniz matematiksel modelleri sürati ve alınan yolu hesaplamaya yönelik kullanmak isteseydiniz nasıl bir yol izlerdiniz? Açıklayınız.
Kısa Cevap: Hareket tek yönde ve doğrusal ise alınan yol, yer değiştirme büyüklüğüne; sürat de hızın büyüklüğüne eşittir. Bu nedenle aynı matematiksel modeller kullanılabilir.
Detaylı Cevap: Yön değişimi varsa alınan yol toplam gidilen yol üzerinden, sürat ise toplam yol / toplam zaman bağıntısıyla hesaplanır.
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 19 Cevapları
Sabit Hızlı Hareket - Genelleme
Soru: 8. Yatay doğrultuda sabit hızla hareket eden cisimler için konum, yer değiştirme, hız ve zaman değişkenlerine ilişkin genellemeleri yazınız. Cevap:
• Sabit hızlı harekette konum değerleri eşit değildir; konum zamana göre doğrusal olarak değişir.
• Eşit zaman aralıklarında yapılan yer değiştirmeler eşittir.
• Cismin hızının büyüklüğü ve yönü değişmez.
• Yer değiştirme Δx = v · Δt bağıntısıyla bulunur.
• Zaman için Δt = Δx / v bağıntısı kullanılabilir.
• Sabit hızlı harekette konum değerleri eşit değildir; konum zamana göre doğrusal olarak değişir.
• Eşit zaman aralıklarında yapılan yer değiştirmeler eşittir.
• Cismin hızının büyüklüğü ve yönü değişmez.
• Yer değiştirme Δx = v · Δt bağıntısıyla bulunur.
• Zaman için Δt = Δx / v bağıntısı kullanılabilir.
Soru: 10. Topun (0-5) s zaman aralığında bulunduğu konumları tabloya yazınız. Cevap:
| Zaman (s) | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| Konum (m) | 0,3 | 0,6 | 0,9 | 0,6 | 0,3 |
Soru: 11. Topun aldığı yolu, yer değiştirmesini, süratini ve hız büyüklüğünü bulunuz.
Çözüm: Alınan yol: 150 cm = 1,5 m
Yer değiştirme: 30 cm = 0,3 m
Hız büyüklüğü: 0,3 / 5 = 0,06 m/s
Sürat: 1,5 / 5 = 0,3 m/s
Yer değiştirme: 30 cm = 0,3 m
Hız büyüklüğü: 0,3 / 5 = 0,06 m/s
Sürat: 1,5 / 5 = 0,3 m/s
Cevap: Top yön değiştirdiği için aldığı yol ile yer değiştirme büyüklüğü farklıdır. Bu nedenle sürati ile hız büyüklüğü de farklıdır.
Değerlendirme
Soru: 1-a. Hız büyüklüğü -5 m/s olan aracın zamana bağlı konumlarını tabloya yazınız. Cevap:
| Zaman (s) | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| Konum (m) | -5 | -10 | -15 | -20 | -25 |
Soru: 1-b. Tablodaki verilerden yararlanarak aracın konum-zaman grafiğini çiziniz.
Cevap: Grafik, (0,0), (1,-5), (2,-10), (3,-15), (4,-20) ve (5,-25) noktalarından geçen, negatif eğimli doğrusal bir x-t grafiğidir.
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 20 Cevapları
Değerlendirme
Soru: 1-c. Aracın (3-5) s zaman aralığındaki yer değiştirmesini hesaplayınız. Cevap:
Δx = -25 - (-15)
Δx = -10 m
Eksi işareti yer değiştirmenin negatif yönde olduğunu göstermektedir.
Δx = -25 - (-15)
Δx = -10 m
Eksi işareti yer değiştirmenin negatif yönde olduğunu göstermektedir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.
Açıklamar ve Örnek Cevaplar
Sabit hızlı hareket nedir?
Bir cismin eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirmeler yaptığı ve hızının değişmediği harekettir.
Konum-zaman grafiğinin eğimi neyi verir?Konum-zaman grafiğinin eğimi hareketlinin hızını verir.
Hız-zaman grafiğinin altında kalan alan neyi verir?Hız-zaman grafiği ile zaman ekseni arasında kalan alan hareketlinin yer değiştirmesini verir.