10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 203
9. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları
Soru (Eşleştirme): Aşağıdaki tanımları uygun kavramlarla eşleştiriniz.
Kısa Cevap: 1-Gözlem, 2-Deney, 3-Hipotez, 4-Kuram, 5-Yasa, 6-Bilimsel Yöntem
- Olayları dikkatle inceleme süreci → Gözlem
- Hipotezi test etmek için yapılan kontrollü süreç → Deney
- Açıklama ve tahmin amacıyla kurulan önerme → Hipotez
- Geniş kapsamlı, doğrulanmış açıklama → Kuram
- Evrensel geçerli bilimsel sonuç → Yasa
- Bilimsel çalışmalarda izlenen sistemli aşamalar → Bilimsel Yöntem
Soru 1: Rıza, hangi kavramları doğru eşleştirmiştir?
Kısa Cevap: 3, 4 ve 6 doğrudur.
Rıza’nın yaptığı eşleştirmelerde: 3-Hipotez, 4-Kuram ve 6-Bilimsel Yöntem doğru verilmiştir.
Diğer kavramlarda hata vardır.
Soru 2: Öykü’nün yaptığı eşleştirmelerden hangileri hatalıdır?
Kısa Cevap: Hepsi hatalıdır.
Detaylı Cevap: Öykü, tüm kavramları yanlış eşleştirmiştir.
Bu nedenle hiçbir doğru eşleştirmesi yoktur.
Soru 3: Selma’nın tüm eşleştirmelerinin doğru olması için hangi kavramların yeri değişmelidir?
Kısa Cevap : 2 ve 5 yer değiştirmelidir.
Detaylı Cevap: Selma’nın yaptığı eşleştirmede yalnızca 2 (Deney) ve 5 (Yasa) yanlış yerleştirilmiştir.
Bu iki kavram yer değiştirirse tüm eşleştirmeler doğru hâle gelir.
10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 204
9. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları (4-6)
Soru 4: Nurten ve Önder’in astroloji hakkındaki konuşmasını bilim felsefesinin hangi problemleri ile ilişkilendirirsiniz?
Kısa Cevap: Bilimsel bilginin ölçütleri ve bilim–sözde bilim ayrımı ile ilişkilidir.
Detaylı Cevap: Bu konuşma, bir bilginin bilim sayılabilmesi için hangi şartları taşıması gerektiği problemine örnektir.
Ayrıca bilimsel yöntemin gerekliliği, doğrulanabilirlik ve test edilebilirlik konuları tartışılmaktadır.
Bu nedenle konu bilim felsefesinin “bilimin sınırları” ve “bilim-sözde bilim ayrımı” problemleriyle ilgilidir.
Soru 5: Nurten’in burç yorumlarının gerçekleştiğini düşünmesi bilimsel açıdan nasıl yorumlanabilir?
Kısa Cevap: Bu durum bilimsel değil, tesadüf ve kişisel yorumdur.
Detaylı Cevap: Nurten’in yaşadığı durumlar bilimsel bir doğrulama değildir.
Çünkü burç yorumları genellikle çok genel ifadeler içerir ve birçok duruma uyarlanabilir.
Bu durum seçici algı (kişinin sadece tutanları hatırlaması) ve tesadüf ile açıklanır.
Bilimde ise genel geçer sonuçlar kontrollü deneylerle elde edilir.
Soru 6: Nurten ve Önder’in tartışmasında bilim ve sözde bilim arasındaki hangi farklar öne çıkmaktadır?
Kısa Cevap: Bilim kanıta dayanır, sözde bilim kanıtlanamaz.
Bilim: Deney ve gözleme dayanır, hipotezler test edilir ve sonuçlar nesneldir.
Sözde bilim: İddialar test edilemez, geneldir ve bilimsel yöntem kullanılmaz.
Bu tartışmada özellikle kanıtlanabilirlik, nesnellik ve test edilebilirlik farkı ön plana çıkmaktadır.
10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 205
9. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları (7-13)
Soru 7: Önder’e göre astroloji, hangi nitelikleri taşımadığı için bilim olarak kabul edilemez?
Kısa Cevap: Astroloji, bilimsel yöntem ve test edilebilirlik özelliklerini taşımaz.
Detaylı Cevap: Astroloji, ileri sürdüğü iddiaları deney ve gözlemle test edemez.
Ayrıca tekrarlanabilir ve nesnel sonuçlar üretmez.
Bu nedenle bilimsel bilginin temel özelliklerini karşılamadığı için bilim sayılmaz.
Soru 8: Önder’in “hipotezler test edilebilir olmalıdır” görüşü hangi bilim anlayışıyla ilişkilidir?
Kısa Cevap: Popper’ın yanlışlanabilirlik anlayışıyla ilişkilidir.
Detaylı Cevap: Bu görüş, bilimsel bilgilerin sınanabilir ve yanlışlanabilir olması gerektiğini savunan K. Popper’ın yaklaşımını yansıtır.
Aynı zamanda bilimin deney ve gözleme dayanması gerektiğini vurgulayan bilim anlayışıyla da örtüşür.
Soru 9: Nurten’in bilim tanımını genişletme önerisi hangi tartışmalara yol açabilir?
Kısa Cevap: Bilimin sınırları ve güvenilirliği tartışılır.
Detaylı Cevap: Bilim tanımının genişletilmesi, bilim ile bilim olmayan arasındaki sınırları belirsizleştirebilir.
Bu durum bilimsel bilginin nesnelliği ve güvenilirliği üzerinde tartışmalara yol açar.
10-13. Sorular
Soru 10: Popper’ın yanlışlanabilirlik ilkesine göre burç yorumları bilimsel midir?
Kısa Cevap: Hayır, bilimsel değildir.
Burç yorumları yanlışlanabilir değildir.
Yani yanlış olduklarını gösterecek net ve test edilebilir bir yöntem yoktur.
Bu nedenle bilimsel kabul edilmez.
Soru 11: Carnap’ın doğrulanabilirlik ilkesine göre burç yorumları anlamlı mıdır?
Kısa Cevap: Hayır, bilimsel olarak anlamlı değildir.
Bu yorumlar deney ve gözlemle doğrulanamaz.
Ayrıca çok genel ifadeler içerdiği için bilimsel ölçütleri karşılamaz.
Soru 12: Kuhn’un bakış açısına göre astroloji nasıl değerlendirilir?
Kısa Cevap: Bilimsel paradigma oluşturmaz.
Detaylı Cevap: Astroloji, bilim insanları tarafından kabul edilen ortak bir paradigma içermez.
Bu nedenle bilimsel gelişim sürecinin bir parçası değildir.
Soru 13: Bilim dışı bilgilerin bilim olarak kabul edilmesi hangi sorunlara yol açar?
Kısa Cevap: Bilimin güvenilirliği zedelenir.
Detaylı Cevap: Bilim dışı bilgilerin bilim olarak kabul edilmesi, yanlış bilgilerin yayılmasına neden olur.
Bu durum bilimin nesnelliğini, güvenilirliğini ve saygınlığını azaltır.