10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 39-41 Cevapları MEB Yayınları, Türküler Dolusu şiirinden hareketle türkülerin toplum hayatındaki yeri, sözlü kültür ürünlerinin söyleyiş özellikleri ve türkü kavramının çağrışımlarıyla ilgili çalışmaları kapsamaktadır. Etkinliklerin sonunda Turnalar türküsüne yönelik okuma öncesi tahmin çalışması yapılmaktadır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları
Metin Tahlili-2 (Anlama) – Okuma
39. sayfada Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun Türküler Dolusu adlı şiirinden bir bölüm yer almaktadır. Bu sayfada ayrıca cevaplandırılacak bağımsız bir soru bulunmamaktadır; şiirle ilgili sorular 40. sayfada yer almaktadır.
Kısa Not: Şiirde türküler; halkın dilini, duygularını, köyünü, yaylasını ve memleket sevgisini taşıyan ortak kültür ürünleri olarak ele alınmaktadır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları
Türküler Dolusu – Metni Anlama
1. Soru: Toplumların, geleneklerini şiirsel bir dille yansıtmalarının gerekçeleri neler olabilir? Örnek Cevap: Şiirsel anlatım duygu ve düşüncelerin daha etkili, ahenkli ve akılda kalıcı biçimde aktarılmasını sağlar. Böylece gelenekler ve kültürel değerler kuşaktan kuşağa daha kolay taşınabilir.
2. a) Soru: Okuduğunuz şiirde türküye ait hangi unsurlara yer verilmiştir? Kısa Cevap: Şiirde türkülerin sözü, sesi, biçimi, anonimliği ve halkın duygu dünyasını yansıtması gibi özelliklerine yer verilmiştir.
2. b) Soru: Siz olsaydınız türkülerin hangi yönlerini şiirinize yansıtırdınız? Örnek Cevap: Türkülerin insanları ortak duygularda buluşturan, geçmişi hatırlatan, sevinci ve hüznü birlikte taşıyan yönlerini şiirime yansıtırdım.
3. Soru: Şair, şiirini oluştururken toplumun hangi özelliklerini ön plana çıkarmıştır? Bu özellikler hangi millî ve manevi değerlerle ilişkilendirilebilir? Gerekçelendirerek açıklayınız. Örnek Cevap: Şair, halkın samimiyetini, ortak duygu dünyasını, köy ve yayla yaşamını, dilini ve memleketle kurduğu bağı öne çıkarmıştır. Bunlar vatan sevgisi, millî kimlik, kültürel bağlılık, birlik ve dayanışma değerleriyle ilişkilendirilebilir.
4. Soru: Okuduğunuz şiire göre türkü, söyleyiciyle toplum arasında nasıl bir bağ kurmuştur? Kısa Cevap: Türküler söyleyicinin bireysel duygularını toplumun ortak dili, kültürü ve hafızasıyla birleştirerek güçlü bir bağ kurmuştur.
Sıra Sizde
1. Soru: Aşağıdaki sözlü kültür ürünlerinin söyleyiş özellikleriyle ilgili tahminlerinizi tabloda ilgili başlıkların altına yazınız. Örnek Cevap:
| Ezgili Söylenen | Ezgisiz Söylenen |
|---|---|
| Türkü | Masal |
| Ninni | Deyim |
| Mâni | Tekerleme |
| Koşuk | Fıkra |
| Varsağı | Destan |
| Semai | Bilmece |
| Halk hikâyesi | |
| Efsane |
2. Soru: “Türkü tutturmak, türkü çağırmak, türkü yakmak, köy türküsü” ifadelerinin anlamlarını tahmin ediniz. Kısa Cevap:
Türkü tutturmak: Bir türkü söylemeye başlamak.
Türkü çağırmak: Türkü söylemek.
Türkü yakmak: Bir olay, kişi veya duygu üzerine yeni bir türkü oluşturmak.
Köy türküsü: Köy çevresinde doğmuş ve halk arasında söylenen türkü.
Türkü tutturmak: Bir türkü söylemeye başlamak.
Türkü çağırmak: Türkü söylemek.
Türkü yakmak: Bir olay, kişi veya duygu üzerine yeni bir türkü oluşturmak.
Köy türküsü: Köy çevresinde doğmuş ve halk arasında söylenen türkü.
3. Soru: “Birlikte türkü söyleyebildiklerim benim milliyetimdendir.” sözünde türkülerin hangi yönüne vurgu yapılmaktadır? Açıklayınız. Örnek Cevap: Bu sözde türkülerin insanları ortak dil, duygu, kültür ve millî kimlik etrafında birleştiren yönüne vurgu yapılmaktadır.
4. Soru: Dizi ve filmlerde sıklıkla türkülerden yararlanılmaktadır. Yapımcılar, dizi ve filmlerde türkülerin hangi toplumsal etkisinden yararlanmayı amaçlıyor olabilir? Örnek Cevap: Türküler izleyicide aidiyet, özlem, ortak geçmiş ve kültürel yakınlık duyguları oluşturabilir. Ayrıca sahnenin duygusunu ve olayların geçtiği yörenin kültürel özelliklerini daha güçlü biçimde yansıtabilir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları
Sıra Sizde – Türkü Kavramı
5. a) Soru: Türkü kelimesinin size çağrıştırdıklarını aşağıdaki kutucuklara yazınız. Örnek Cevap: Kitapta “Ezgi” örnek olarak verilmiştir. Diğer kutulara şunlar yazılabilir:
Saz, Anadolu, halk, sevda, gurbet, hasret, yöre, kültür, duygu.
Saz, Anadolu, halk, sevda, gurbet, hasret, yöre, kültür, duygu.
5. b) Soru: Kutucuklara yazdığınız ifadelerden faydalanarak aklınıza gelen türkü isimlerini yazınız. Örnek Cevap:
• Çanakkale Türküsü
• Yemen Türküsü
• Gesi Bağları
• Allı Turnam
• Sarı Gelin
• Hekimoğlu
• Ordu'nun Dereleri
• Kara Tren
• Çanakkale Türküsü
• Yemen Türküsü
• Gesi Bağları
• Allı Turnam
• Sarı Gelin
• Hekimoğlu
• Ordu'nun Dereleri
• Kara Tren
Okumayı Yönetebilme – Turnalar
Uygulama: Metni okumaya başlamadan önce karekoddaki içeriği dinleyiniz ve müziğin sizde uyandırdığı duygudan hareketle türkünün içeriğiyle ilgili tahminlerde bulununuz. Örnek Tahmin: Türkünün hasret, ayrılık, yolculuk, haber bekleme ve sevdiğine kavuşma isteği gibi duyguları anlatacağını tahmin ediyorum. “Turnalar” başlığı da bana uzak yolları ve haber taşımayı çağrıştırmaktadır.
Okuma Uygulaması: Türküyü vurgu, tonlama ve ritme dikkat ederek yüksek sesle okuyunuz; ardından ezgili biçimde okumaya çalışınız.
Değerlendirme: Türküyü okurken tahminlerinizin doğruluğunu değerlendiriniz. Örnek Cevap: Tahminlerimin büyük ölçüde doğru olduğunu gördüm. Türküde turnaların yolculuğu, yaralanma ve tehlikelerden korunma, sevilen kişiden haber alma, hasret ve sonunda iyiliğe kavuşma umudu işlenmektedir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Türküler toplumla birey arasında nasıl bir bağ kurar?
Türküler bireysel duyguları toplumun ortak dili, kültürü ve hafızasıyla birleştirerek aidiyet bağı oluşturur.
Ezgili söylenen sözlü kültür ürünleri nelerdir?Türkü, ninni, mâni, koşuk, varsağı ve semai ezgili söylenen ürünlere örnek verilebilir.
Türkü yakmak ne demektir?Bir olay, kişi veya duygu üzerine yeni bir türkü oluşturmak anlamında kullanılır.
Turnalar türküsünde hangi duygular öne çıkmaktadır?Hasret, yolculuk, haber alma isteği, korunma dileği ve kavuşma umudu öne çıkmaktadır.