10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 28-30 Cevapları MEB Yayınları, Sözün Ezgisi temasındaki Sıra Sizde, Dilimizin İncelikleri ve Birlikte Öğrenelim çalışmalarının cevaplarını içermektedir. Bu sayfalarda koşuğun dil ve anlatım özellikleri, isim ve sıfatlar ile hece ölçüsüyle şiir yazma çalışmaları yer almaktadır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları
Sıra Sizde – Dil ve Anlatım Özellikleri
1. a) Soru: Aşağıdaki tabloda, tahlil ettiğiniz koşuğun dil ve anlatım özellikleriyle ilgili cümleler verilmiştir. Doğru olduğunu düşündüğünüz özelliği onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz. Yanlış olduğunu düşündüğünüz özelliğin doğrusunu yazınız. Kısa Cevap:
| Özellik | Durum | Açıklama |
|---|---|---|
| Niteleyici kelimelere yer verilmiştir. | ✔ | Kara bulut, ak tor, mavi bulutlar gibi niteleyici ifadeler kullanılmıştır. |
| Mecazlı bir anlatım söz konusudur. | ✔ | Şiirde yer yer benzetmeli ve mecazlı söyleyişlere yer verilmiştir. |
| Kelimeler, genellikle gerçek anlamlarıyla kullanılmıştır. | ✔ | Doğa olayları ve canlılar çoğunlukla doğrudan ve somut biçimde anlatılmıştır. |
| Türkçe olmayan kelimelere çokça yer verilmiştir. | Yanlış | Metnin söz varlığı büyük ölçüde Türkçe kelimelerden oluşmaktadır. |
| Deyim ve atasözleriyle zenginleştirilmiştir. | Yanlış | Koşukta deyim ve atasözleri yoğun olarak kullanılmamıştır. |
| Ezgili, ahenkli bir dil kullanılmıştır. | ✔ | Ölçü, uyak, redif ve ses tekrarları şiire ahenk kazandırmıştır. |
| Sembol ve çağrışımlarla zenginleştirilmiştir. | Yanlış | Çağrışımlı ve benzetmeli ifadeler bulunsa da anlatım semboller üzerine kurulmamıştır. |
| Zıtlıklar üzerine kurulu bir anlatım vardır. | Yanlış | Anlatım zıtlıklardan çok baharın gelişi ve doğadaki değişim üzerine kurulmuştur. |
| Az sözle çok anlam ifade etmek amaçlanmıştır. | ✔ | Kısa dizelerle doğadaki birçok değişim anlatılmıştır. |
| Benzetmeye dayalı edebî sanatlar yoğun şekilde kullanılmıştır. | Yanlış | Yer yer benzetmeler vardır ancak bunlar şiirin tamamında yoğun olarak kullanılmamıştır. |
| Sade bir dil kullanılmıştır. | ✔ | Dönemin özelliklerine uygun, doğal ve anlaşılır bir söyleyiş vardır. |
1. b) Soru: Koşuğun ezgi ve ahenginin şiirde tespit ettiğiniz dil ve anlatım özelliklerine olan etkisi ve katkısıyla ilgili düşüncelerinizi yazınız. Örnek Cevap: Ezgi ve ahenk, koşuğu akıcı, ritmik ve akılda kalıcı hâle getirmiştir. Ses tekrarları ve uyaklar baharın canlılığını daha etkili hissettirmektedir.
2. a) Soru: Koşuğun dil ve anlatım özelliklerinden hareketle söyleyicinin üslup seçimi hakkındaki görüşlerinizi yazınız. Örnek Cevap: Söyleyici sade, canlı, gözleme dayalı ve ritmik bir üslup kullanmıştır. Doğadaki değişimler somut görüntülerle anlatılmıştır.
2. b) Soru: Söyleyicinin böyle bir üslup seçmesinin sebepleri neler olabilir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Örnek Cevap: Koşuğun sözlü kültürde ve kopuz eşliğinde söylenmesi, sade ve ritmik bir anlatımın tercih edilmesinde etkili olmuş olabilir. Böylece şiirin ezberlenmesi ve aktarılması kolaylaşmıştır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları
Dilimizin İncelikleri
1. Soru: Tahlil ettiğiniz koşuktan ve Lisan adlı şiirden alınan parçalardan tabloda istenen kelime ve kelime grubu çeşitlerini bularak ilgili alana yazınız. Kısa Cevap:
| Kelime / Kelime Grubu | Örnekler |
|---|---|
| İsim | bulut, yağmur, kar, seller, dağ, su, kayık, söz, fikir, halk |
| Sıfat | ak, mavi, açık, müteradif, yeni |
| İsim tamlaması | dağların suyu |
| Sıfat tamlaması | ak tor, mavi bulutlar, açık söz, müteradif sözler, yeni sözler |
2. Soru: İsim ve sıfatların, bunlarla kurulan tamlamaların metnin içeriğine, dil ve anlatımına katkısıyla ilgili görüşlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Örnek Cevap: İsimler anlatılan varlıkları belirtirken sıfatlar onların özelliklerini daha belirgin hâle getirir. İsim ve sıfat tamlamaları da anlatımı ayrıntılandırarak okuyucunun zihninde daha canlı görüntüler oluşturur.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları
Birlikte Öğrenelim – Hece Ölçüsüyle Şiir Yazma
Uygulama: Her grup tek dörtlükten oluşan bir şiir yazmalı ve şiirinde hece ölçüsü kullanmalıdır. Aşağıdaki örneklerin tamamı 8'li hece ölçüsüyle hazırlanmıştır.
1. Grup – Merhamet
Soru: Şiirinizde özel ve soyut isimlere yer vererek “merhamet” temasını işleyiniz. Örnek Cevap:
Ankara'da umut büyür,
Merhamet gönülde yürür,
Vicdan insana yol olur,
Şefkat her yarayı sarar.
Özel isim: Ankara
Soyut isimler: umut, merhamet, vicdan, şefkat
Ankara'da umut büyür,
Merhamet gönülde yürür,
Vicdan insana yol olur,
Şefkat her yarayı sarar.
Özel isim: Ankara
Soyut isimler: umut, merhamet, vicdan, şefkat
2. Grup – Sevgi
Soru: Şiirinizde niteleme ve belirtme sıfatlarına yer vererek “sevgi” temasını işleyiniz. Örnek Cevap:
Bu sıcak gülüşler yeter,
Güzel söz gönülde biter,
Şu küçük kalpler birleşir,
Her temiz sevgi yeşerir.
Niteleme sıfatları: sıcak, güzel, küçük, temiz
Belirtme sıfatları: bu, şu, her
Bu sıcak gülüşler yeter,
Güzel söz gönülde biter,
Şu küçük kalpler birleşir,
Her temiz sevgi yeşerir.
Niteleme sıfatları: sıcak, güzel, küçük, temiz
Belirtme sıfatları: bu, şu, her
3. Grup – Vatanseverlik
Soru: Şiirinizde isim ve sıfat tamlamalarına yer vererek “vatanseverlik” temasını işleyiniz. Örnek Cevap:
Vatan sevgisi yürekte,
Al bayrak dalgalanırken,
Yurdun sesi yükselirken,
Güzel ülkem kalbimizde.
İsim tamlamaları: vatan sevgisi, yurdun sesi
Sıfat tamlamaları: al bayrak, güzel ülkem
Vatan sevgisi yürekte,
Al bayrak dalgalanırken,
Yurdun sesi yükselirken,
Güzel ülkem kalbimizde.
İsim tamlamaları: vatan sevgisi, yurdun sesi
Sıfat tamlamaları: al bayrak, güzel ülkem
4. Grup – Özgürlük
Soru: Şiirinizde topluluk ismi ve zincirleme isim tamlamalarına yer vererek “özgürlük” temasını işleyiniz. Örnek Cevap:
Millet özgürlükle yaşar,
Gençlerin umudu taşar,
Yurdun gençlerinin sesi,
Hür yarınlara hep koşar.
Topluluk ismi: millet
Zincirleme isim tamlaması: yurdun gençlerinin sesi
Millet özgürlükle yaşar,
Gençlerin umudu taşar,
Yurdun gençlerinin sesi,
Hür yarınlara hep koşar.
Topluluk ismi: millet
Zincirleme isim tamlaması: yurdun gençlerinin sesi
Kısa Not: Dört örnek dörtlükte de dizeler 8'li hece ölçüsüne uygun hazırlanmıştır.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Koşukta nasıl bir dil kullanılmıştır?
Koşukta sade, canlı, ahenkli ve gözleme dayalı bir anlatım kullanılmıştır.
Koşukta ahengi sağlayan unsurlar nelerdir?Hece ölçüsü, uyak, redif ve ses tekrarları koşuğun ahengini sağlamaktadır.
Sıfatlar şiirin anlatımına nasıl katkı sağlar?Sıfatlar, varlıkların özelliklerini belirginleştirerek anlatımı daha canlı ve ayrıntılı hâle getirir.
30. sayfadaki şiirlerde hangi değerler işlenmektedir?Merhamet, sevgi, vatanseverlik ve özgürlük değerleri işlenmektedir.