10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 268 Cevapları (MEB)
Anlam Oluşturabilme Cevapları
Soru 1: Hürriyet Kasidesinde geçen aşağıdaki kelimelerin anlamlarını bağlamlarından hareketle tahmin ediniz.
Kısa Cevap: Kelimeler, şiirdeki anlamlarına göre bağlama uygun şekilde yorumlanır.
- cihân: dünya, yeryüzü
- bâkî: kalıcı, sonsuz
- menfaat: çıkar, fayda
- âlî: yüce, yüksek
- kıymet: değer
- âlem: dünya, evren
- şân: ün, saygınlık
- ulvî: yüce, kutsal
- baht: talih, şans
- mazlûm: haksızlığa uğramış kişi
- hürriyet: özgürlük
- fânî: geçici, kalıcı olmayan
- zâlim: acımasız, merhametsiz kişi
- şöhret: ün, tanınmışlık
- esâret: tutsaklık, kölelik durumu
- kadr (kadir): değer, kıymet
Soru 2: a) Anlamlarını bulduğunuz kelimelerden eş ve zıt anlamlı olanları yazınız.
Kısa Cevap: Kelimeler arasında eş ve zıt anlam ilişkileri kurulabilir.
Eş Anlamlı Kelimeler:
- cihân – âlem
- kıymet – kadr (kadir)
- şân – şöhret
- âlî – ulvî
Zıt Anlamlı Kelimeler:
- hürriyet – esâret
- mazlûm – zâlim
- bâkî – fânî
Soru 2: b) Şiirde eş ve zıt anlamlı kelimelerin sıklıkla kullanılmasını neye bağlıyorsunuz? Açıklayınız.
Kısa Cevap: Şiirde anlamı güçlendirmek ve karşıtlık oluşturmak için kullanılır.
Detaylı Cevap: Şair, eş ve zıt anlamlı kelimeleri kullanarak anlamı daha etkili ve dikkat çekici hâle getirir. Özellikle hürriyet–esaret, mazlum–zalim gibi karşıtlıklar, şiirin vermek istediği mesajı daha güçlü yansıtır. Ayrıca bu kullanım şiire ahenk, vurgu ve bütünlük kazandırır.