10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 254 Cevapları
Sıra Sizde Cevapları
Soru 1: Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürdüğü Boy metninin yapı unsurlarını belirleyiniz.
Kısa Cevap: Metnin yapı unsurları olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekândan oluşur.
Olay Örgüsü: Salur Kazan ava çıkar, yalnız kalır ve ejderhayla karşılaşır. Lala Kılbaş’ın desteğiyle dua eder, savaşır ve ejderhayı öldürür. Ardından kahraman olarak karşılanır.
Kişiler: Salur Kazan, Bayındır Padişah, Lala Kılbaş, Kara Budak, Deli Dündar, İç ve Dış Oğuz beyleri, ejderha
Zaman: Oğuzların İslamiyet’i kabul ettiği destansı dönem; kesin zaman yoktur, “yedi gün yedi gece” gibi kalıplaşmış ifadeler kullanılır.
Mekân: Oğuz yurdu ve çevresi; dağlar, savaş alanları, Bayındır Padişah’ın otağı gibi yerler
Soru 2: Yapı unsurlarının dönem ve toplumla ilişkisini açıklayınız.
Kısa Cevap: Yapı unsurları, Oğuz toplumunun savaşçı, inançlı ve hiyerarşik yapısını yansıtır.
Detaylı Cevap: Metinde yer alan beyler, padişah, savaş ve kahramanlık unsurları, dönemin göçebe ve savaşçı toplum yapısını açıkça gösterir. Aynı zamanda Allah’a sığınma, dua etme gibi unsurlar, toplumun İslamiyet etkisinde olduğunu ortaya koyar. Bu yapı unsurları metne gerçekçilik, kültürel derinlik ve destansı güç kazandırır.
Soru 3: Metnin içeriğini dönem ve toplum açısından değerlendiriniz.
Kısa Cevap: Metin, kahramanlık ve inanç temelli bir toplum yapısını yansıtır.
Detaylı Cevap: Metinde yurdu koruma, savaşma, sadakat ve yiğitlik gibi değerler ön plandadır. Bu durum, toplumun hayatta kalma mücadelesini savaş ve cesaretle sürdürdüğünü gösterir. Ayrıca Allah’a güvenme ve dua etme, toplumun din merkezli yaşam anlayışını yansıtır. Metin böylece ideal insan tipini (yiğit, sadık, inançlı birey) ortaya koyar.
Soru 4: Metnin dil ve anlatım özelliklerinin dönemle ilişkisini açıklayınız.
Kısa Cevap: Dil ve anlatım, sözlü gelenek ve İslamiyet etkisini yansıtır.
Detaylı Cevap: Metinde kullanılan eski Türkçe kelimeler ve İslamî ifadeler, dönemin dil yapısını ve inanç sistemini yansıtır. Ayrıca tekrarlar, abartmalar ve benzetmeler, sözlü anlatım geleneğinin izlerini taşır. Bu özellikler metne coşkulu, akıcı ve destansı bir anlatım kazandırır.