10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 200 Cevapları – Harnâme
Sıra Sizde Cevapları
Soru 1: Harnâme’nin Allah’ın birliğinin anlatıldığı, Hz. Peygamber’in ve dönemin padişahının övüldüğü bölümlerinde Arapça, Farsça kelimeler ve tamlamalara daha çok yer verilmiştir. Asıl hikâyenin anlatıldığı bölümde ise daha açık ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır. Şair, niçin böyle bir üslup kullanma ihtiyacı hissetmiş olabilir? Gerekçesiyle açıklayınız.
Cevap: Şair, tevhid, naat ve methiye bölümlerinde saygı, yücelik ve sanat gücünü göstermek amacıyla Arapça ve Farsça kelimelerin yoğun olduğu ağır bir dil kullanmıştır.
Asıl hikâyenin anlatıldığı bölümde ise öğüt verme ve halkı bilinçlendirme amacı ön planda olduğu için sade, açık ve anlaşılır bir dil tercih edilmiştir. Böylece eser hem edebî değer taşımış hem de geniş halk kitlesine hitap edebilmiştir.
Soru 2: Metindeki zaman ile ilgili ifadelerin metne katkısını yazınız.
Cevap: Zaman ifadeleri, olayların sırasını ve gelişimini netleştirir. Olaylar arasındaki neden–sonuç ilişkisini güçlendirir ve anlatımı canlı hâle getirir. Ayrıca okuyucunun hikâyeyi kolay takip etmesini sağlar.
Soru 3: Aşağıdaki beyitlerde kullanılan anlatım biçimlerini ilgili boşluklara yazınız. Beyitlerde birden fazla anlatım biçimi kullanılabileceğini unutmayınız.
1. Beyit:
Nice tû kalmamışdı et ü deri
Yükler altında kana batdı deri
Dudağı sarkmış u düşmiş enek
Yorılır arkasına konsa sinek
Cevap:
➡️ Betimleyici anlatım
➡️ Açıklayıcı anlatım
(Eşeğin fiziksel durumu ayrıntılı biçimde tasvir edilmiştir.)
2. Beyit:
Gezerek gördü bir göğermiş ekin
Sanki tutardı ol ekin ile kin
Aşk ile döndi girdi işlemeye
Gâh ayaklayu gâh dişlemeye
Cevap:
➡️ Öyküleyici anlatım
➡️ Dramatik anlatım
(Olay akışı içinde eşeğin davranışları ve duyguları verilmiştir.)
3. Beyit:
Aldı palanını vü saldı ota
Otlayarak biraz yüridi öte
Gördü otlakda yürür öküzler
Oldu gözler ü gerlü göğüsler
Cevap:
➡️ Betimleyici anlatım
➡️ Öyküleyici anlatım
(Çevre ve öküzlerin fiziksel özellikleri anlatılırken olay ilerletilmiştir.)