10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 184
Görselde yer alan türler anlatmaya bağlı metinler grubunda yer alır. Bu türler, olay örgüsü ve anlatıcı etrafında şekillenir.
Konuya Başlarken – Metin Tahlili (Anlama)
Soru 1: Görselde adları verilen türler, metin türleri içerisinde hangi başlıkta toplanabilir? Niçin?
Cevap: Görselde verilen türler anlatmaya bağlı edebî metinler başlığı altında toplanabilir. Çünkü bu metinlerde olay, kişi, zaman ve mekân unsurları bulunur ve anlatım bir olay örgüsüne dayanır.
Soru 2: Görsel ve verilen parçadan yola çıkarak bu metin türleriyle ilgili hangi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?
Cevap: Destan, masal ve efsane gibi türler edebiyatın sözlü geleneğe dayanan temelini oluşturur. Bu temel üzerinde Dede Korkut Hikâyeleri gibi eserlerle yazılı anlatıya geçilmiş; zamanla hikâye, roman ve mesnevi gibi türler ortaya çıkmıştır. Bu durum, edebî türlerin tarihsel süreç içinde gelişerek çeşitlendiğini göstermektedir.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 185
Soru 3: Aşağıda bazı mesnevilerden parçalar verilmiştir. Parçaları okuyunuz ve bu mesnevilerin konularına yönelik çıkarımlarınızı ilgili yerlere yazınız.
Vesîletü’n-Necât (Mevlid)
Konu: Hz. Muhammed (s.a.v.)’in hayatı, özellikle miraç olayı ve Peygamberimizin övülmesi.
Leylâ ve Mecnûn
Konu: Leylâ ile Mecnûn’un aşkı, ayrılık acısı ve aşkın çekilen bir dert hâline gelmesi.
Yûsuf ve Zelîhâ
Konu: Hz. Yûsuf ile Zelîhâ’nın aşkı, Hz. Yûsuf’un iffeti ve kadınların ellerini kesmesi olayı.
İskender-nâme
Konu: Büyük İskender’in seferleri, savaşları, kahramanlıkları ve fetihleri.
Soru 4: Beyitlerin numaralarından faydalanarak mesnevilerin uzunlukları hakkındaki tahminlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Beyit numaralarının yüksek olması mesnevilerin oldukça uzun olduğunu göstermektedir.
Leylâ ve Mecnûn ile İskender-nâme binlerce beyitten oluşan uzun mesnevilerdir.
Yûsuf ve Zelîhâ yüzlerce hatta binlerce beyit içeren uzun bir mesnevidir.
Vesîletü’n-Necât ise yüzlerce beyitlik bir mesnevi olarak değerlendirilebilir.