10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 16-20 Cevapları MEB Yayınları, Sözün Ezgisi temasındaki koşuk metni, söz varlığı çalışmaları ve Türkçedeki kelimelerin zaman içinde geçirdiği değişimlerle ilgili etkinlikleri kapsamaktadır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 16 Cevapları
Okumayı Yönetebilme – Sıra Sizde
Soru: Okuyacağınız koşuğun içeriğine yönelik tahminlerde bulunmak için aşağıdaki görselleri inceleyiniz. Örnek Cevap: Görsellerden hareketle koşukta baharın gelişi, doğanın canlanması ve hayvanların hareketlenmesi anlatılacağını tahmin ediyorum.
Uygulama: Sayfa 17-18’deki koşuğu göz gezdirerek okuyunuz ve metinde dikkatinizi çeken kelimelerin altını çiziniz. Örnek Cevap: bulıt, yagmur, tag, kayguk, buka, yaylag, çeçek, yinçü ve yaşıl kelimeleri günümüz Türkçesinden farklı olduğu için dikkatimi çekti.
Soru: İncelediğiniz görsellerden ve altını çizdiğiniz kelimelerden faydalanarak okuyacağınız koşuğun içeriğine yönelik tahminlerde bulununuz. Örnek Cevap: Koşukta karların erimesi, yağmurun yağması, doğanın yeşermesi ve çiçeklerin açmasıyla baharın gelişi anlatılıyor olabilir.
Uygulama: Koşuğa uygun bir okuma yöntemi belirleyiniz. Kısa Cevap: Koşuğu ezgili biçimde, vurgu ve tonlamaya dikkat ederek okurum.
Soru: Koşuğu okurken tahminlerinizin doğruluğunu değerlendiriniz. Örnek Cevap: Tahminlerim büyük ölçüde doğru çıktı. Koşukta baharın gelişi ve doğanın yeniden canlanması anlatılmaktadır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 17 Cevapları
1. Okuma Metni – Koşuk
Kısa Cevap: Bu sayfada ayrıca cevaplandırılacak bir soru bulunmamaktadır. Koşuğun asıl metni ile günümüz Türkçesindeki karşılığı birlikte verilmiştir.
Kısa Not: Bu bölümde rüzgâr, bulut, yağmur, kar, seller ve hayvanlar üzerinden doğadaki değişim ve baharın gelişi anlatılmaktadır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 18 Cevapları
1. Okuma Metni – Koşuk Devamı
Kısa Cevap: 18. sayfada koşuk devam etmektedir ve ayrıca cevaplandırılacak bir soru bulunmamaktadır.
Kısa Not: Hayvanların yaylalara yönelmesi, yağmurun yağması, çiçeklerin açması ve çevrenin renklenmesiyle baharın doğayı canlandırması anlatılmaktadır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 19 Cevapları
Anlam Oluşturabilme – Söz Varlığımız
1. Soru: Aşağıdaki tabloya okuduğunuz koşuğun orijinal metninde anlamını bilmediğiniz kelime veya kelime gruplarını, bunların anlamlarına dair tahminlerinizi yazınız. Örnek Cevap: Koşuğun günümüz Türkçesindeki karşılığından yararlanarak aşağıdaki tahminler yapılabilir.
| Kelime veya Kelime Grubu | Anlamına Yönelik Tahminim |
|---|---|
| kasnayu | Titreyerek |
| münreşü | Şarlayarak, ses çıkararak |
| kayguk | Kayık |
| yinçü | İnci |
| yomıttı | Bir araya getirdi |
2. Soru: Okuduğunuz koşukta geçen kelimelerin zaman içinde şekil ve anlam yönünden nasıl bir değişim ve dönüşüm geçirdiğini ortaya koymak için tabloyu tamamlayınız. Cevap: Kelimelerin günümüzdeki karşılıkları ve geçirdikleri değişimler aşağıdaki gibidir.
| Kelime | Günümüzdeki Yazılışı | Eski Anlamı | Günümüzdeki Anlamı | Şekil Olarak | Anlam Olarak |
|---|---|---|---|---|---|
| yaşıl | yeşil | yeşil | yeşil | Sesleri değişerek bugünkü biçimini almıştır. | Anlamı değişmemiştir. |
| yugruşur | yoğruşur | Birbirine karışır | Birbirine karışır | Ses yapısında değişiklik olmuştur. | Temel anlamı korunmuştur. |
| tag | dağ | dağ | dağ | Sesleri değişerek “dağ” biçimini almıştır. | Anlamı değişmemiştir. |
| buka | boğa | boğa | boğa | Sesleri değişerek “boğa” biçimini almıştır. | Anlamı değişmemiştir. |
| töpü | tepe | tepe | tepe | Ünlü seslerde değişiklik olmuştur. | Anlamı korunmuştur. |
| kayguk | kayık | kayık | kayık | Ses yapısı değişerek “kayık” biçimini almıştır. | Anlamı korunmuştur. |
| yinçü | inci | inci | inci | Ses değişmeleriyle “inci” biçimini almıştır. | Anlamı değişmemiştir. |
| adrışur | ayrışır | Birbirinden ayrılır | Ayrışır | Ses değişmeleriyle “ayrışır” biçimini almıştır. | Temel anlamı korunmuştur. |
| sevnüp | sevinip | Sevinerek | Sevinip | Ses yapısında değişiklik olmuştur. | Temel anlamı korunmuştur. |
3. Soru: Aşağıdaki bilgi görselinde “iyi” sözcüğünün Türkçenin yazılı metinlerle takip edilebilen dönemlerindeki değişimi gösterilmiştir. Bilgi görselinden hareketle “iyi” sözcüğünün günümüze kadar geçirdiği ses değişimlerini ilgili kutucuklara yazınız. Kısa Cevap:
edgü → eygü: “d” sesi “y” sesine dönüşmüştür.
eygü → eyü: “g” sesi düşmüştür.
eyü → iyi: Ses değişmeleri sonucunda sözcük “iyi” biçimini almıştır.
edgü → eygü: “d” sesi “y” sesine dönüşmüştür.
eygü → eyü: “g” sesi düşmüştür.
eyü → iyi: Ses değişmeleri sonucunda sözcük “iyi” biçimini almıştır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 20 Cevapları
Birlikte Öğrenelim
Bu bölümde, 19. sayfadaki tablodan yararlanarak kelimelerin zaman içinde geçirdiği şekil ve anlam değişimleri grup hâlinde değerlendirilmektedir.
Örnek Çalışma: Koşuktan bir dörtlük seçerek günümüze göre değişen kelimeleri belirleyiniz. Örnek Cevap: Seçilen bölümde yagmur → yağmur, çeçek → çiçek, yinçü → inci ve yugruşur → yoğruşur kelimelerinde biçim değişikliği görülmektedir. Bu kelimelerin temel anlamları büyük ölçüde korunmuştur.
Örnek Çalışma: Kelimelerin farklılaşmasının nedenleri hakkında çıkarım yapınız. Örnek Cevap: Kelimeler dilin doğal gelişimi, ses değişmeleri, söyleyiş özellikleri ve ağız-lehçe farklılıkları nedeniyle zaman içinde farklı biçimler kazanabilir.
Örnek Çalışma: Çalışma sonucunda ulaştığınız ortak görüşü yazınız. Örnek Cevap: Türkçe zaman içinde değişip gelişmiştir. Tag → dağ, buka → boğa, yaşıl → yeşil ve yinçü → inci örneklerinde kelimelerin biçimleri değişmiş, temel anlamları ise büyük ölçüde korunmuştur.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Koşuk nedir?
Koşuk, İslamiyet öncesi dönemde genellikle aşk, doğa ve yiğitlik konularında söylenen şiir türüdür.
17-18. sayfalardaki koşuğun konusu nedir?Koşukta baharın gelişi ve doğanın canlanması anlatılmaktadır.
“Kayguk” kelimesinin günümüzdeki karşılığı nedir?“Kayguk” kelimesinin günümüzdeki karşılığı “kayık”tır.
“Yinçü” kelimesinin günümüzdeki karşılığı nedir?“Yinçü” kelimesi günümüzde “inci” biçiminde kullanılmaktadır.