Sınavlarda Ezber Değil Yorum Dönemi: MEB Yeni Soru Modelini Açıkladı

Yeni nesil soruların bilimsel altyapısı hazırlandı

Millî Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamındaki becerilerin nasıl ölçüleceğine ilişkin kapsamlı araştırma raporunu yayımladı. 233 sayfalık çalışma, öğrencinin yalnızca ne bildiğine değil, bilgisini yeni bir durum karşısında nasıl kullandığına odaklanıyor.

Raporda geliştirilen soru modeli; merkezî sınavlar, ortak sınavlar, okul yazılıları, ders kitapları ve yardımcı kaynaklarda kullanılacak Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu’nun bilimsel temelini oluşturuyor.

MEB’in açıklamasına göre araştırmanın amacı, ölçme ve değerlendirmede ortak bir yaklaşım geliştirmek ve beceri odaklı soruların geçerliliğini saha verileriyle incelemek.

12 ilde 14 bin 556 öğrenci katıldı

Yeni soru modeli, 24 Kasım-5 Aralık 2025 tarihleri arasında 12 pilot ilde uygulandı. Çalışmaya temel eğitim düzeyinde 4 bin 361 altıncı sınıf, ortaöğretim düzeyinde ise 10 bin 195 onuncu sınıf öğrencisi katıldı.

Böylece sorular toplam 14 bin 556 öğrenci üzerinde denendi.

13 branşta 37 test uygulandı

Araştırmada problem çözme, sorgulama, yorumlama ve alan becerilerini ölçmeye yönelik 13 branşta toplam 37 test kullanıldı.

Pilot çalışma;

• Türkçe,
• Türk dili ve edebiyatı,
• Matematik,
• Fen bilimleri,
• Fizik,
• Kimya,
• Biyoloji,
• Sosyal bilgiler,
• Tarih,
• Coğrafya,
• Din kültürü ve ahlak bilgisi

gibi farklı ders alanlarını kapsadı.

Öğrencilerle gerçekleştirilen bilişsel görüşmelerde yalnızca doğru ve yanlış cevaplara bakılmadı. Öğrencinin soruyu nasıl okuduğu, hangi çıkarımları yaptığı ve cevaba hangi düşünme süreciyle ulaştığı da incelendi.

Soruların merkezinde gerçek yaşam var

Yeni modelde öğrencilerin karşısına günlük hayattan alınan olaylar, veriler ve problem durumları çıkarılıyor.

Coğrafya sorularında;

• Küresel iklim değişikliği haritaları,
• Sıcaklık artışı senaryoları,
• Burdur Gölü’ndeki yüzey değişimi,
• Arhavi’de yaşanan sel felaketi

gibi gerçek olaylardan yararlanılıyor.

Türkçe, matematik, fen bilimleri ve diğer derslerde ise grafik, tablo, harita, veri seti ve kısa senaryolar kullanılıyor.

Öğrenciden bilgiyi ezberleyerek tekrarlaması değil; yorumlaması, neden-sonuç ilişkisi kurması, verileri karşılaştırması ve çözüm geliştirmesi bekleniyor.

Uzun soru her zaman nitelikli soru değil

Araştırmaya alan uzmanı olarak katkı sunan Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdulkadir Erdoğan’a göre yeni dönemde asıl sorumluluk yalnızca öğrencide değil, soruyu hazırlayanlarda da olacak.

Erdoğan’ın “Kötü cevap yok, kötü soru var” sözüyle özetlediği yaklaşımda, iyi bir sorunun öğrencinin merakını uyandırması ve düşünmesini sağlaması gerektiği vurgulanıyor.

Uzun metin veya yoğun görsel kullanımının tek başına soruyu nitelikli hâle getirmediğine dikkat çekiliyor. Yeni modelde;

• Gereksiz ayrıntılardan kaçınılması,
• Açık ve duru bir Türkçe kullanılması,
• Ölçülmek istenen beceriye odaklanılması,
• Öğrenciye gereksiz bilişsel yük oluşturulmaması

hedefleniyor.

Amaç, öğrenciyi uzun metinler içinde yormak değil; doğru kurulmuş bir bağlam içinde düşündürmek.

Yeni sorularda ne değişecek?

Bağlam temelli soru modelinde öğrencinin bir kuralı ezberlemiş olması tek başına yeterli olmayacak. Bilginin yeni ve özgün bir durumda kullanılması gerekecek.

Yeni model 2028 LGS’de uygulanacak mı?

MEB’in yayımladığı rapor, 2028 LGS’nin soru biçiminin kesin olarak değiştirildiğine ilişkin resmî bir sınav duyurusu değil. Ancak Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda geliştirilen yaklaşımın merkezî sınavlarda temel kaynak olarak kullanılması planlanıyor.

Yeni öğretim programıyla eğitim alan ilk öğrenci grubunun 8’inci sınıfa ulaşacağı dönem dikkate alındığında, bağlam ve beceri temelli soru anlayışının 2028 LGS’ye daha güçlü biçimde yansıması bekleniyor.

Kesin sınav kapsamı ve soru yapısı ise ilgili yıl yayımlanacak LGS başvuru ve uygulama kılavuzuyla netleşecek.

Öğrenciler için ne anlama geliyor?

Yeni yaklaşım, yalnızca çok sayıda soru çözmenin yeterli olmayacağını gösteriyor. Öğrencilerin;

• Okuduğunu doğru anlaması,
• Grafik ve tabloları yorumlaması,
• Veriler arasında bağlantı kurması,
• Çözüm yolunu gerekçelendirmesi,
• Bilgisini farklı durumlara aktarabilmesi

daha fazla önem kazanacak.

Yeni nesil soruların temelinde metnin uzunluğu değil, öğrencinin düşünme biçimi yer alacak.